Wednesday, January 3, 2018

Anh Trường của Tôi


 Anh Trường của Tôi
 Cali 23/06/2012   -   Mai Thanh Truyết 

​ Lời nói đầu: Để tưởng nhớ và tri ân Gs. Nguyễn Văn Trường vừa giã từ chúng ta 01/03/2018.
 Bài viết kỷ niệm này trích ra từ "Tâm Tình Người Con Việt" của Mai Thanh Truyết  kể về Gs. Nguyễn Văn Trường, cựu Tổng trưởng Giáo Dục của VNCH và cũng là cựu Viện trưởng Viện Đại học Cao Đài Tây Ninh.

Sau khi vào làm việc tại Đại học Sư phạm Sài Gòn, tôi đã gặp anh Nguyễn Văn Trường trong buổi giới thiệu tôi với một số bạn đồng nghiệp mới. Mặc dù biết anh Trường đã từng làm Tổng Bộ trưởng tới hai lần lúc đó (còn một lần thứ ba nữa trong hai ngày cuối cùng còn lại của VNCH), nhưng tôi không hình dung được một người đã từng giữ chức vụ điều hành ngành giáo dục cho cả nước thời VNCH lại là một người bình dị như thế sao?
Từ sự ngạc nhiên đó, lần lần tôi làm thân với anh. Biết anh thêm, với dáng người dong dỏng cao, ăn nói nhỏ nhẹ và quá lễ phép đôi khi khiến cho người nghe nghĩ là “sáo ngữ”; nhưng đối với tôi, nơi anh Trường thể hiện một sự hiền hậu, khiêm cung của một người thầy giáo, đúng như những bài viết của anh trong những năm đầu định cư ở Hoa Kỳ.
Có quá nhiều kỷ niệm với anh, cũng như học hỏi được rất nhiều điều khuyên răn của anh đối với tôi, một “con ngựa con háo đá” (biệt danh do nhiều đồng nghiệp đặt cho tôi) trong những ngày tháng đầu tiên về lại quê nhà.
Trong suốt gần 40 năm quen biết nhau, hôm nay tôi mượn những trang sách nầy để bày tỏ mối thâm tình và chia xẻ vài sự kiện nổi bật liên quan đến anh và tôi, người tôi xem như là một người anh trong gia đình nhứt là trong 20 năm qua trên đất tạm dung nầy.

Làm việc tại Đại học Cao Đài

​​Vừa quen biết anh chưa đầy một tháng ở Đại học Sư phạm Sài Gòn, anh đã ngỏ ý mời tôi tham gia vào Viện Đại học Cao Đài. Không biết anh căn cứ vào đâu mà anh biết tôi rất năng nổ và hăng say trong cung cách làm việc. Anh đề nghị tôi phụ trách xem lại chương trình giảng dạy, tổ chức phòng thí nghiệm và lo việc mời thêm giáo sư trong ban giảng huấn nhứt là bên ban giáo dục sư phạm khoa học. (Bên ban giáo dục văn chương đã có GS Nguyễn Văn Sâm phụ trách rồi). Tôi nhận lời với chức vụ Giám đốc Học vụ.

Anh Trường với vai trò Quyền Viện trưởng lúc đó, đã để cho tôi toàn quyền sắp xếp cũng như lo việc xây dựng các phòng thí nghiệm bên ngoài nội ô Tòa Thánh cạnh chợ Long Hoa. Với tuổi trẻ và lòng hăng say, mọi việc đều suông sẻ trong suốt hai niên khóa 1973-1974 và 1974-1975.
Trong thời gian làm việc ở đây có hai sự kiện nổi bật trong lề lối thi cử qua cung cách hành xử quá “cứng rắn” của tôi lúc bấy giờ (Viết lên những hàng chữ hôm nay, tôi cảm thấy hối hận vì mình đã quá nặng tay lúc đó!).

Câu chuyện thứ nhứt: Trong kỳ thi cuối năm, kỳ 1 vào tháng 6, 1974, tôi phụ trách đề thi và kiểm soát cuộc thi, bạn tôi, GS Mã Thành Công, Phó Viện trưởng là Chánh chủ khảo cuộc thi. Trong một buổi thi, đề thi đã được phát ra gần 2 giờ, một sinh viên, nguyên là Hiệu trưởng một trường trung học Đệ nhứt cấp ở Tây Ninh, đến trể và xin được vào thi. Tôi không đồng ý với lý do đề thi đã phát ra rồi. Với tư cách một Hiệu trưởng đương thời và cũng với tư cách gia đình chức sắc trong Đạo, cô lên khiếu nại với bạn tôi, GS Công.
Kết quả là cô phải đi về đợi kỳ thi khóa 2 vì Công biết ý tôi và không thể để cô vào thi được. Cũng trong khóa thi đầu tiên nầy, tôi được mang hổn danh là “ông thầy hắc ám” vì tôi đã thay đổi áo sơ mi nhiều lần trong suốt buổi thi, cũng như tôi đã mào đầu là “trước khi làm thầy, tôi đã là học trò, mà đã là học trò ắt phải biết những mánh khóe “làm bùa”. Do đó, xin các anh các chị đừng “đánh bùa”, nếu tôi bắt được thì miễn xin xỏ”. Nói như thế nhưng trong suốt cuộc thi nầy không có ai bị “bắt” cả! Có thể ví tôi còn non tay, mà cũng có thể vì các sinh viên đã mang truyền thống đạọ đức của con em trong đạo mà không làm điều xằng quấy chăng?
Câu chuyện thứ hai: Cũng ở khóa thi nầy, trong một kỳ họp Hội đồng khoa để công bố kết quả, một chức sắc xin cho con được chấm điểm đậu vì em nầy đã vắng mặt trong một buổi thi. Tôi nhứt định không đồng ý với lý do, nếu cho em sinh viên nầy thi đậu thì phải cho tất cả thí sinh phải được đậu kỳ nầy dù với số điểm thấp đi nữa. Anh Trường, mặc dù phải khó xử với Đạo, nhưng cuối cùng cũng phải làm theo quyết định của tôi. Xin cám ơn anh đã giữ cho Đại học Cao Đài có được “credit” vì đã làm theo đúng tinh thần công bằng trong giáo dục.

Lớp Tiến sĩ giáo dục ở Đại học Sư Phạm Sài Gòn
Vào khoảng giữa niên học 1973-1974, GS Tần Văn Tấn, Khoa trưởng cho họp Hội đồng khoa của trường và cho biết tình hình giáo dục chung, trong đó Ông nêu rõ khuynh hướng giáo dục mới bây giờ nghiêng về lề lối giáo dục của Hoa Kỳ cũng như ảnh hưởng rất lớn của giáo chức tốt nghiệp từ hệ thống này cho nên các giáo sư của trường đã tốt nghiệp từ Pháp cần phải “học thêm” để có văn bằng Tiến sĩ giáo dục.
Và Ông đã thực hiện điều trên bằng cách tổ chức lớp tiến sĩ giáo dục “tại chức”. Tôi còn nhớ lớp nầy gồm: Gs Nguyễn Văn Trường (Houston), Gs Lý Công Cẩn (Montpellier,Pháp), Gs Đàm Trung Pháp (Dallas), Gs Trương Minh Đức (Canada), Gs Phạm Văn Quảng (Westminster), Gs Phạm Cao Dương (Huntington Beach), Gs Phạm Đình Tiếu (mất), và tôi. Trong ban giảng huấn gồm có: Gs Dương Thiệu Tống, Gs Lê Quang Tiếng, Gs Tô Thị Ánh và một số giáo sư khác tôi không nhớ hết tên.
Lớp học bị dang dở vì quốc nạn 30/4. Kỷ niệm giữa anh Trường và tôi trong giai đoạn nầy là chúng tôi cùng làm chung một tiểu luận nhan đề:”Triết lý giáo dục trong Đạo Cao Đài”. Đây là một đề tài hết sức mới mẻ và anh Trường phải bỏ ra hơn hai tháng trường để nghiên cứu. Còn phần tôi chỉ phụ hợ và trình bày trong buổi thuyết trình mà thôi. Chỉ như vậy thôi mà tôi vẫn được “cờ rề đít”!

Những ngày sau 30/4
Ngay sau khi CS Bắc Việt chiếm cả đất nước, người dân Sài Gòn hầu như hụt hẫng vì biến động quá bất ngờ, nhứt là đối với giới giáo chức. Tâm trạng hoang mang. Tình trạng an ninh cá nhân rất bấp bênh vì không biết người CS sẽ hành xử như thế nào. Mối lo ngại nầy đè nặng lên các giáo chức xuất thân từ Hoa Kỳ và dạy các môn nhân văn. Rồi đến vấn đề tài chánh gia đình. Như đã biết, người thầy giáo chỉ trông cậy vào đồng lương 5 cọc 3 đồng, và giới nầy ít biết xoay sở ngoại trừ một thiểu số nhỏ.
Một khi đã gắn liền với nghiệp giáo thì phải chấp nhận chữ nghèo. (Nếu một ông giáo nào “giàu” chắc hẳn là phải có những “dịch vụ” khác như bán cours, dạy thêm, làm “affaire” v.v…)
Anh Trường vẫn không tránh khỏi tình trạng chung, lại cưu mang thêm 4 cháu nhỏ và hai thân mẫu hai bên nội ngoại. Nhưng anh cũng phải bươn chải, cũng phải “chà đồ nhôm” sống chung đụng với giới giang hồ qua chợ trời.
Với những tâm trạng vừa kể trên, làm sao người thầy giáo còn đủ lương tâm và trí tuệ để làm công việc truyền giảng tri thức cho học trò được? Cuộc sống kinh tế đã quá khó khăn lại thêm nỗi bất an, lo sợ không biết mình bị công an “làm việc” lúc nào!
Đó là tâm trạng chung của giáo chức trong giai đoạn “quá độ” nầy.
Riêng đối với tôi, đã từng mang danh hiệu “điếc không sợ súng” và chính vì biết cá tính của tôi , anh Trường luôn khuyên nhũ tôi bình tâm lại và ráng sống cho qua cầu. Dù kính trọng anh, nghe và hiểu lời khuyên của anh, nhưng làm sao tôi có thể ”nhịn” được khi có biết bao nhiêu cảnh tình chói tai gai mắt diễn ra hàng ngày trên khắp miền Nam. Vì vậy anh chỉ mong cho tôi vượt biên mới có thể bảo tồn được tính mạng.
Bao lần anh đã nói, bao lâu “toi” còn ở đây thì tính mạng “toi” sẽ không an toàn.
Tôi thấy anh lo và sợ thực sự cho tôi. Tôi thương và quý anh chính vì cái tình anh đối với tôi. Và sau cùng anh chỉ an tâm khi biết chắc rằng tôi đã cho vợ con đi vượt biên trước rồi sau đó tới phiên tôi đi.

Những ngày đầu tiên của anh Trường tại Hoa Kỳ
Sau bao nhiêu lần thất bại, các con của anh Trường vượt biên thành công trong hai đợt. Đợt đầu 3 cháu, nay đều thành đạt tất cả; đợt sau là cháu Út, cũng đã thành công.
Anh chị qua Hoa Kỳ theo diện đoàn tụ. Hai tuần sau khi anh đặt chân đến Houston, tôi cũng có dịp đi công tác ở Dallas. Khi biết tin anh đã có mặt ở Houston, sau khi họp xong, tôi vội mướn xe và đến thăm anh chị ở Houston.
Anh em gặp nhau. Trùng phùng sau bao năm, mừng mừng tủi tủi…vì được gặp nhau trên xứ lạ, cách quê nhà ngàn trùng…Tôi ở lại chơi với anh chị và các cháu chỉ vài ngày mà thôi, nhưng có biết bao nhiêu chuyện để nói và cũng có nhiều thông tin vui buồn lẫn lộn.
Chỉ hai tuần sau đó, tôi mời anh chịi qua Cali để tôi có dịp đưa anh chị đi thăm bè bạn và đồng nghiệp, phần lớn tập trung ở vùng nầy. Có thể nói chuyến đi một tuần lễ ở Cali là một chuyến đi nhớ đời. Anh em kề cận nhau suốt cuộc hành trình, nói biết bao nhiêu chuyện, chuyện xưa, chuyện nay, chuyện người đi, chuyện người ở lại với trăm bề đắng cay…
Dường như Anh tham dự hầu hết những buổi Hội thảo của Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam (VAST) trong 10 năm đầu anh đến Mỹ. Nhưng sau nầy vì sức khỏe, anh chậm viết bài và bớt sinh hoạt lại. Nhưng mỗi lần tôi qua Houston để nói chuyện hay thăm anh em, anh Trường đều có mặt cũng như không quên đãi “thằng em” một bửa cơm gia đình trong đó anh không quên mời đông đủ bạn bè của anh và của tôi.
Lần gần đây nhứt, tôi qua thăm anh vào tháng 9, 2011 nhân chuyến đi Dallas tham dự Nghị Hội Toàn Quốc. Anh đã già hơn sau lần mổ tim. Lần nầy, hai anh em nói chuyện gần như suốt đêm, nói về chuyện gia đình tôi, chuyện Việt Nam mà tôi dự định làm một cuộc phiêu lưu mới(?), chuyện Đạo và Đời.
Nơi anh và tôi có cùng một điểm chung lớn về quan niệm Đạo. Cùng tin tưởng Đạo, nhưng thấy những câu chuyện trong Đạo có tính cách “huyền thoại” và không thực tế! Chỉ tin khi nào “Được Nghe và Được Thấy”.

Câu chuyện tiếp tục
Trong suốt thời gian qua, giao tình giữa anh và tôi ngày càng thắm thiết. Còn biết bao kỹ niệm không cần phải nói ra nơi đây. Nhưng có một điều tôi phải nói, vì đó là mấu chốt của hầu hết mọi trao đổi giữa anh và tôi.

Anh luôn bắt đầu câu chuyện bằng…”Cuộc sống vốn đã bất toàn, thôi thì…” rồi sau đó mới thực sự bắt đầu. Tôi nghĩ đây không phải là “câu thiệu” để anh nói trước khi bắt đầu câu chuyện…mà chính là anh tự nhắc nhở anh và cùng nhắc nhở người đối thoại nên có cái nhìn tương đối hơn trước cuộc sống. Nếu cuộc sống không-bất toàn thì còn đâu là cuộc sống nữa?
Nhưng với tôi, những lời trên là một công án cần suy gẫm cho chinh tôi. Vì đã là bất toàn cho nên nếu cuộc sống có mang đến nhiều nỗi bất hạnh cho mình hay người thân của mình, điều đó cũng là môt lẽ thường tình, không cần phải đau khổ hay bận tâm. Cái tương đối trong vạn vật chính là để thử thách chân tâm…từ đó tâm mới có thể đạt được điểm “Định” trong bản thể con người.

Tôi nói cho tôi hay tôi nói cho anh đây anh Trường?
Năm 2012, anh 82 tuổi, tôi, 70. Ở cái tuổi “thất thập cổ lai hy” của thời xưa đã không còn đúng với thực tế ngày nay nữa…vì anh vẫn còn tráng kiện và còn khả năng trí tuệ để chuyển tải những tư tưởng của mình trên trang giấy. Tôi vẫn còn xông xáo, bôn ba khắp nơi vận động cho một cuộc đổi đời cho tương lai Việt Nam. Mình vẫn còn sức sống và tin tưởng tích cực ở một ngày mai.

Như vậy mình chưa già phải không anh?
Nhưng dù sao, mình cũng đủ chính chắn để nhận thức rằng nguồn tham sân si trong người đã dịu bớt (không dám nói là tắt hẳn), nỗi thất tình lục dục cũng vơi đi theo thời gian sinh lý của con người và sự tiến gần đến trạng thái an nhiên tự tại của nhận thức. Dù không là thánh thiện, nhưng trong anh thể hiện một nhân tâm đôn hậu, đôn hậu trong từng câu nói, trong từng cử chỉ và nhứt là trong ánh mắt hiền hòa của anh.
Tôi không quá lời khi viết những câu trên về anh. Về phần tôi, tuy không còn cao ngạo rằng “xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều” như ngày xưa nữa, nhưng vẫn còn giữ được bầu nhiệt huyết để làm con én tuy không làm nên mùa xuân, nhưng vẫn có thể báo hiệu cho môt mùa xuân trong tương lai.

Anh Trường,
Những lời anh khuyên, những lời anh dặn vẫn còn đây. Đứa em của anh đã “thuần” trong suy nghĩ, và vẫn tiếp tục đi trên con đường chông gai mà chính mình đã vạch ra. Chân thành cám ơn những chỉ vẽ của anh trong suốt gần 40 năm qua.

Xin hẹn anh tại Sài Gòn một ngày đẹp nắng!
​​
Mai Thanh Truyết

Cali 23/06/2012

Giới Thiệu Sách "Những Vấn Đề Môi Trường VN"

Để tưởng nhớ và tri ân Gs. Nguyễn Văn Trường,
người vừa mới từ giã chúng ta hôm này lúc 12:30pm Thứ Tư 01/03/2018



Published on Jan 2, 2011

VanHoaNBLV phỏng vấn Tiến sĩ Mai Thanh Truyết về Lễ Kỷ Niệm 20 năm Hội Khoa Học và Kỹ Thuật Việt Nam (The Vietnamese American Science and Technology Society: VAST) và sách "Những Vấn Đề Môi Trường Việt Nam" vào ngày 12 tháng 08 năm 2010 tại thành phố Westminster, Nam California, Hoa Kỳ. Mời click vào link Youtube bên dưới:

Giới Thiệu Sách "Những Vấn Đề Môi Trường VN"

Lời giới thiệu sách của Gs. Nguyễn Văn Trường

Phát biểu ngày 4/19/2009 tại Houston


Thưa Luật Sư Chủ Tịch Cộng Đồng
     Thưa quí vị quan khách,
Lời đầu tiên của tôi là chân thành cám ơn Ông Chủ Tịch Cộng Đồng và quí vị trong ban tổ chức buổi hội luận hôm nay, cho tôi được duyên may và vinh hạnh đón tiếp quí vị thân hào nhân sĩ Houston, và giới thiệu người bạn thâm giao và đồng nghiệp của tôi cùng quí vị.
Lời trình bày của chúng tôi có hai phần: Sơ lược tiểu sử và sinh hoạt của giáo sư Truyết trong ba thập niên gần đây.
Sơ lược tiểu sử:

MAI THANH TRUYẾT


·       Học vấn:
-        Tiến sĩ Hóa Học Pháp;
-        Assistant phụ trách Thí nghiệm Hóa Vô cơ, Trường Institut de Chimie, Besancon, Pháp;
·       Chức vụ ở Việt Nam trước năm 1975:
o Giảng sư (Associate-Professor), Trưởng ban Hóa học, Đại học Sư phạm Sài Gòn, Việt Nam;
o Giám đốc Học vụ, Viện Đại học Cao Đài, Tây Ninh, Việt Nam;
·       Hiện tại:
o Giám đốc nhà máy xử lý nước thải (Leachate Treatment Plant), BKK Corporation, West Covina, CA ;
o Giám đốc Kiểm soát An toàn và Phẩm Chất (QA/QC), Weck Laboratories Inc., Industry City, CA ;

·       Công tác Hội đoàn:
-        Chủ tịch HĐQT Hội Khoa học & Kỹ thuật Vịệt Nam tại Hoa kỳ (VAST) ;
-        Chủ tịch Hội Bảo vệ Môi trường việt Nam (VEPS) ;
-        Trương nhóm Nhóm Chống Tàu Diệt Cộng.
·       Tín Ngưỡng: Vô Thường, Vô Ngã, và Không, theo nghĩa của Bát Nhã Ba-la-mật- đa Tâm Kinh. Ông tin rằng mình trách nhiệm về những hệ quả của những hành động của mình.
1- Tuần Trăng Mật Ngắn Ngủi Với Nền Giáo Dục Việt Nam
Chúng tôi gặp nhau trong những tháng năm sôi động nhất,1973-75, hiệp định Paris kết thúc, ngân sách viện trợ cắt giảm, mức độ lạm phát phi mã, và viễn ảnh mộ Sài Gòn xáo trộn vì vật giá leo thang, vì khủng khoảng kinh tế, khủng khoảng lòng tin, vì đời sống ngày càng khắc nghiệt, và nhiều dấu hiệu hứa hẹn sẽ khắt nghiệt hơn, mầm xáo trộn xã hội và loạn lạc như hứa hẹn đột viến trong một tương lai rất gần.
Mai Thanh Truyết rời cái an bình lạc nghiệp của nước Pháp để dấn thân vào bối cảnh rối ren, tối mù ấy. Dấn thân và trọn vẹn dấn thân, cụ thể trong qui trình cải thiện sinh hoạt trong Khoa Hóa Đại Học Sư Phạm SàiGòn, thiết thực trong công tác xây dựng Viện Đại Học Cao Đài từ con số không. Về việc xây dựng nầy, tôi phải ghi ơn quí vị chức sắc Cao Đài—nói riêng là sự hổ trợ ân cần của Ngài Khai Đạo, và Ngài Chưởng Ấn—và quí vị giáo sư—nói riêng ông Phó Viện Trưởng Mã Thành Công, giáo sư Mai Thanh Truyết và giáo sư Nguyễn Văn Sâm hằng tuần luôn có mặt ở Toà Thánh, để phối hợp, điều khiển, giăi quyết mọi vấn đề lớn nhỏ, mà lắm khi vượt ngoài sinh viên vụ. Tôi mến phục cái tinh thần và cung cách xử thế của những con người yêu thích khai phá, năng động, bền chí, tích cực, thiết thực nầy.
Ai lại không muốn đem giáo dục Đại Học về địa phương mình, mở cánh cửa lớn cho con em hiếu học mà lợi tức thì khiêm nhường. Các tín hữu Cao Đài và người dân địa phương đương nhiên đồng thuận. Nhưng hình thành được qui cũ, nề nếp sinh hoạt Đại Học, trong những bước đầu, lắm khi phải cứng rắn, áp đặt. và như vậy, ắt có những phản ứng đối nghịch. Cho nên, phải biết môi trường, sống với môi trường, chia xớt, trao đổi, đối thoại, tìm hiểu môi trường, trong những nghĩ suy, hoài vọng sâu xa nhất của người tín hữu, người dân Long Hoa, Tây Ninh, thì cái qui cũ Đại Học, nhân cách Đại Học, nền móng Đại Học, thổ nhưởng Đại Học mới hình thành, ánh sáng Đại Học mới phát khởi. Về điều nầy, tôi phải ghi ân nhiều vị chức sắc Cao Đài-nói riêng, Ngài Khai Đạo và Ngài Chưởng Ấn-đã hiểu, cảm thông và tận tình hổ trợ trong những biện pháp đôi khi cúng rắn của Viện Đại Học.
Và như vậy, sẽ là một khiếm khuyết lớn nếu tôi không ghi nhận và cám ơn riêng gs Mai thanh Truyết: Tính bình dị tự nhiên của Ông, Ông đã đi sâu, đi sát vào các sinh hoạt địa phương, gọt tròn bớt các cạnh, gai nhọn, tạo một không khí thích hợp cho những dị biệt gặp nhau, giao lưu và chấp nhận đối thoại.
Nói khai phá cụ thể là trong nghĩa nầy, dù rằng có thể dễ dàng nới rộng cho những lãnh vực khác, thí dụ ở Khoa Hoá Trường Đại Học Sư Phạm Sàigòn.
Những từ "dấn thân", "trọn vẹn dấn thân", "tinh thần, cung cách xử thế của một người khai phá, năng động, bền bĩ, tích cực, thiết thực" là những cảm nghĩ của riêng tôi, và mỗi từ đều có một nội dung rõ ràng, cụ thể như từ khai phá nêu trên đây. Tôi không quen tặng cho bạn mình những sáo ngữ. Bạn mình, mình phải biết quí trọng, quí trọng hơn nữa là khách của bạn là quí vị nhân sĩ đang có mặt ở đây.
Sau 1975 là chuyện dài Đường Tăng đi thỉnh kinh. Xin phép hẹn quí vị một lần khác.
Thời gian còn lại tôi xin vắn tắt trình bày phần quan trọng nhất, đó là giới thiệu những sinh hoạt của tiến sĩ Mai Thanh Truyết trong đôi thập niên gần đây.
2- Hành Trình Miền Đất Hứa.
Ông đến Hoa Kỳ năm 1983, theo diện thuyền nhân. Và như bao thuyền nhân may mắn đến được Đất Hứa, ông cũng phải bôn ba tìm việc làm, tìm hiểu, hội nhập vào cuộc sống mới.
Trong một giới hạn nào đó, như chúng tôi nêu trên trong phần tiểu sử, ông đã thành công, sớm ổn định cuộc sống, nhờ khả năng chuyên môn, và cũng nhờ tính năng động, bén nhạy vốn có đã giúp ông bắt gặp, sớm hiểu và hội nhập những giá trị mới.
Tuy nhiên, hình như cuộc đời MTT không có điểm đến, hay nói đúng hơn là mỗi điểm đến là một điểm khởi đầu. Trăm năm đời người là một chuổi dài khởi điểm.
Một lần nữa, ông rời bỏ nhịp sống an bình lạc thiện để đánh đấm với bạo quyền, với sự dốt nát, với bệnh tật, với đói nghèo, nói riêng với việc hủy hoại môi sinh.
Trong một giới hạn nào đó ông nối lại tuần trăng mật dang dỡ năm xưa với quê mẹ thân yêu của ông.
Cho nên giới thiệu MTT không là giới thiệu ông tiến sĩ hóa học, chuyên viên về xử lý vật liệu phế thải, cũng không là giới thiệu cuộc sống an lạc, như đi trên thảm đỏ của ông: 40 giờ/tuần, với những routines và cập nhật nghề nghiệp.
Tôi chánh yếu muốn nhấn mạnh trên con người nhiều bàn cải của MTT. Con người của giới truyền thông hãi ngoại, Mỹ, Canada, Úc,Pháp, Đức, ... của các mạng lưới Internet,... Hình ành, tiếng nói, bài viết của òng quen thuộc với khán- thính-và-đọc-giả các báo đài. Thí dụ: Đài Á Châu Tự Do, VOA, Radio France Internationale (RFI), TV STBN, VHN, SaigonTV , thậm chí đến những tờ báo ở Việt Nam vẫn "tự nhiên" trích đăng như Tuổi Trẻ, Khoa học Thường thức, Thanh Niên v.v….
Tuy nhiên, ông không là người già chuyện, ông không quen chuyện phiếm, ông không nói để mà nói, để luôn có mặt, hoặc như giới nghệ sĩ đem lại tiếng cười (hay khóc) cho thiên hạ, làm cho cuộc sống dễ chịu lại. Ông có kiến thức sâu rộng, hội thoại với nhiều giới khác biệt như giáo dục, văn hóa, chính trị, kinh tế, kỹ thuật. Ông viết và đối đáp trên những đề tài đa dạng với những dữ kiện và tài liệu được chọn lọc một cách khoa học.
Ông viết nghiêm túc, nói nghiêm túc, có cân nhắc và nghiên cứu nghiêm túc.
Người thương ông cũng nhiều. Nói riêng anh em trong hội Vast—giáo sư Trần Cảnh Xuân, Bs. Phạm Gia Cổn, để nêu vài tên—là những người cùng ông chia xớt ngọt bùi suốt gần hai thập niên. Có người khen ông về tinh thần phục vụ cho bà con ở VN, để chuyển tải những thông tin khoa học căn bản đến cho người dân, đôi khi làm cho những nhà quản lý chuyên môn ở trong nước lưu tâm và xử dụng.

Kẻ ghét ông cũng lắm, nhất là chính quyền Hà Nội trong vụ kiện Chất Dộc Da Cam. Cũng có người bảo rằng ông chỉ đường cho hưu chạy.
Thật ra, ông có lưu tâm và cảnh báo về nhiều vấn đề. Thí dụ:
·       Về phát triển chung, có nhiều quan điểm về phát triển trong chiều hướng toàn cầu hóa, nghĩa là phát triển phải cân bằng với việc bão vệ mòi trường
·       Về cải tổ chính sách nông nghiệp, nghiên cứu tỷ giao bằng cách so sánh với cung cách phát triển nông nghiệp ở các nước như Nam Dương, Chí Lợi: như huấn luyện nông dân cách trồng tia, phân bón, đào tạo cán bộ nông thôn để hướng dẫn từng nông dân một...
·       Về năng lượng: viết trên mười bài phân tích về các loại năng lượng trên thế giới cùng năng lượng trong tương lai có tính khả thi áp dụng trong điều kiện VN. Không cổ súy việc khai thác năng lượng thủy điện vì đập nước vá thủy điện là một hiểm họa không còn gọi là "năng lượng trắng" như cách đây 70 nữa.
·       Về ô nhiểm hóa chất, và các loại thuốc bảo vệ thự vât; cảnh báo việc xử dụng bừa bãi, không đúng cách, cũng như không đúng liều lượng trorng nông nghiệp, như phân bón và hóa chất độc hại...đây cũng là nguyên nhân chính trong việc tăng trưởng các chứng bịnh ung thư xãy ra trên khắp đất nước hiện nay.
·       Về ô nhiểm nguồn nước và sông cũng như nước ngầm. Có phân tích nhiều nơi và đưa ra nhiều khuyến cáo..
·       Về chất thải: phế thải rắn, lõng, khí...viết rất nhiều đặc biệt là xử lý phế thải lõng của kỹ nghệ. và xử lý nước rỉ từ rác sinh hoạt gia đình. Đã cho ra một quy trình xử lý và thiết kế một nhà máy xử lý trung ương cho các khu chế xuất, khu công nghiệp...

Òng cho biết: Về những vấn đề đa dạng nầy, nhiều giáo sư đại học ở Việt Nam có liên lạc và trao đổi ý kiến nhất là trong lãnh vực giải quyết phế thải độc hại. Và sinh viên năm thứ 4 trong nước, khi làm luận án tốt nghiệp có tham khảo nhiều lần trong nhiều địa hạt liên quan đến môi trường khác nhau..
Kể ra thì nhiều, thật không cách nào đi vào cụ thể từng đề tài một. Tuy nhiên, trong thập niên qua, có hai việc nổi cộm:
·       Vấn đề nước và ô nhiểm arsenic ở VN.
Nổi cộm, vì nó đặt vấn đề an sinh của cả Đồng bằng Sông Cữu Long, vì va chạm đến mộ chương trình lớn của UNICEF—tổ chức nhi đồng quốc tế của Liên Hiệp Quốc có tầm vóc và uy thế lớn— và chánh quyền Hà Nội. Nổi cộm cũng vì gs MTT đã để nhiều thời gian, công sức, vì ông đã chịu thách thức hiểm nguy về VN lấy mẫu nước để kiểm nghiệm độ arsenic trong các mẫu để có những kết quả khả tín..Và nỏi cộm cũng vì chính quyền Hà Nội đã lên án ông là tiết lộ bí mật quốc gia (luật ngày 27/12/2003)
    Ông lấy mẩu nước từ Bắc chi Nam, đem qua Mỹ phân tích từ 1997 đến 2001 Theo đó òng công bố một số kết quả về việc          ô nhiểm arsenic ở VN. Nhất là ĐBSCL. Ông cảnh giác là mức ô nhiểm bắt đầu ở mức chung quanh giới hạn mà LHQ .
Thế mà, mãi đến năm 2002 TTCS PVKHai mới thành lập một ủy ban liên bộ để nghiên cứu về mức ô nhiểm nầy.
·       Câu chuyện dioxin/da cam và vụ kiện. Nổi cộm vì thời gian dài của vụ kiện, vì là một vụ kiện quốc tế, vì phe xã hội chủ nghĩa có đồng chí bốn phương, ngàn người như một, triệu người như một, bách chiến bách thắng. Cũng nỗi cộm, vì tên ông và ý kiến ông được ghi trong phần phản bác của phia HK lần sau cùng trước khi tòa án quyết định. Toà đã bác bỏ vụ kiện của VIỆT NAM tháng 3/2005, Qua 2007, tòa kháng án lại bác bỏ lần nữa. VIỆT NAM kiện lên tối cao pháp viện và tháng 9 năm ngoái (20078) tòa cũng bác luôn.
Trong việc nầy, ông là cái đinh trong con mắt chánh quyền Hà Nội. Hột cát trong mắt đã khó chịu rồi, nhất là đối với những con người độc tài, độc đoán, có thói quen là mình phăi đúng-và 100% đúng-ai mà nói khác, làm khác là phản động, đối tượng cải tạo-nghĩa là tù đày không bản án, thì cây đinh trong mắt thì làm sao chịu nổi. Hà nội bảo, triệu triệu người đều như vậy, thì như vậy tất phải đúng. Ông Truyết bảo:"Tỷ tỷ số không mà cộng lại với nhau hoặc nhơn lên với nhau thì vẫn bằng không." Và trong thực tế, cụ thể trong vụ kiện nầy, tỷ tỷ cái dối trá chỉ phơi bày cái bản chất dối trá của chế độ mà thôi.
Trên đây là đôi nét về con người của gs MTT, một nhân cách nhiều tranh cãi, thương cũng lắm mà ghét cũng nhiều, tùy vị trí đứng nhìn, tùy quan điểm về cuộc sống, tùy nhiều tham số khác mà tôi không dự liệu đươc.
Cuộc sống vốn vô thường.
Vô thường là đổi thay.
Đổi thay bao hàm nguy hiểm, cái hiểm nguy bước từ cái biết - cái đã được tôi luyện, đã kinh qua, và cái chưa biết. Đó là thách đố của sự lớn mạnh. 
Đó cũng là cá tính của phần đời đấu tranh không ngưng nghĩ của Ông, mà trên đây tôi chỉ ghi được một vài nét..
Truyết ơi, cám ơn ông cho tôi duyên lành, đươc chia xớt đôi lời cùng quí vị thân hào nhân sĩ thân thương trong cộng đồng Houston của tôi.
Và một lần nữa, xin cám ơn quí vị.

Nguyễn Văn Trường