Chương trình Chuyện Đời thường trên VVA 1600AM

Ngày 1-9-2026 do Liên Bích thực hiện

MỘT ĐỐM MỐC NHỎ — MỐI NGUY KHÔNG NHỎ

 

MỞ ĐẦU

LIÊN BÍCH: Kính chào quý thính giả đang theo dõi chương trình.

Thưa quý vị, có lẽ nhiều người trong chúng ta đã từng gặp tình huống này:

 

Buổi sáng lấy ổ bánh mì ra, thấy một góc có vài chấm xanh.

Mở nồi cơm nguội, thấy một vùng nhỏ có màu lạ.

Hoặc trong hộp dâu, chỉ có một trái bắt đầu phủ lớp lông trắng.

Phản ứng rất tự nhiên của chúng ta là gì?

Cắt bỏ phần bị mốc, giữ phần còn lại để ăn, bởi vì bỏ đi thì tiếc quá.

Nhưng câu hỏi được đặt ra là:”Phần thực phẩm còn lại có thật sự an toàn không?

Hôm nay, chương trình xin được trò chuyện với anh Mai Thanh Truyết và chị Nguyên Thủy về đề tài:“Một đốm mốc nhỏ — Mối nguy không nhỏ.”

Xin chào anh Mai Thanh Truyết và Nguyên Thủy.

 

MAI THANH TRUYẾT: Xin chào chị Liên Bích, Nguyên Thủy và quý thính giả.

 

NGUYÊN THỦY: Nguyên Thủy xin chào chị Liên Bích, anh Mai Thanh Truyết và toàn thể quý thính giả. Đây là một đề tài rất gần gũi, vì hầu như gia đình nào cũng từng gặp thực phẩm bị mốc. Điều quan trọng là chúng ta cần hiểu để không vì tiếc một chút thức ăn mà vô tình đặt sức khỏe của mình và gia đình vào một rủi ro không cần thiết.

 

PHẦN 1 — VÌ SAO CHÚNG TA THƯỜNG CẮT BỎ PHẦN MỐC?

LIÊN BÍCH: Nguyên Thủy vừa nhắc đến chữ “tiếc”. Có lẽ đây là lý do chính khiến nhiều người vẫn cắt bỏ phần mốc rồi ăn phần còn lại, phải không?

 

NGUYÊN THỦY: Dạ đúng như vậy. Nhiều người Việt Nam chúng ta lớn lên trong hoàn cảnh thức ăn không phải lúc nào cũng đầy đủ. Ông bà, cha mẹ thường dạy:“Đừng bỏ phí thức ăn.” Đó là một lời khuyên hữu ích giúp chúng ta biết quý trọng công sức của người trồng trọt, người nấu nướng và giá trị của từng bữa ăn. Nhưng đôi khi, vì quá quý thức ăn, chúng ta lại giữ một món đã không còn an toàn.

 

Thấy bánh mì chỉ mốc một góc, mình nghĩ: “Cắt sâu thêm một chút là được.”

Thấy trái cây chỉ hư một bên, mình rửa sạch rồi ăn phần còn lại.

Thậm chí cơm đã có dấu hiệu mốc, có người vẫn đem chiên lại vì nghĩ nhiệt độ cao sẽ tiêu diệt hết mọi thứ.

 

Thực ra, nhiều người làm như vậy không phải vì thiếu cẩn thận. Chỉ vì chúng ta chưa được giải thích đầy đủ về cách nấm mốc phát triển. Không phải vì mình không biết quý sức khỏe.
Đôi khi chỉ vì mình chưa nhìn thấy hết nguy cơ.

 

PHẦN 2 — ĐỐM MỐC CHỈ LÀ PHẦN NỔI

LIÊN BÍCH: Thưa anh Mai Thanh Truyết, vậy nấm mốc thực chất là gì? Những đốm xanh, trắng hoặc đen mà chúng ta nhìn thấy có phải là toàn bộ cây nấm không, thưa anh?

 

MAI THANH TRUYẾT: Thưa chị Liên Bích và quý thính giả, hoàn toàn không phải. Nấm mốc là một nhóm vi nấm có thể phát triển trên thực phẩm khi gặp điều kiện thuận lợi như độ ẩm, chất dinh dưỡng và nhiệt độ thích hợp. Phần có màu xanh, trắng, xám hoặc đen mà chúng ta nhìn thấy trên bề mặt thường chỉ là phần tạo bào tử. Bên dưới bề mặt có thể là một hệ thống những sợi nấm cực nhỏ đã len sâu vào thực phẩm.

 

USDA mô tả cấu trúc nấm mốc gồm những sợi giống như “rễ” xâm nhập vào thức ăn, phần cuống vươn lên và bào tử nằm ở đầu cuống. Những sợi bên dưới có thể rất khó nhìn thấy và đã ăn sâu hơn nhiều so với vùng mốc nổi trên mặt. Chúng ta có thể hình dung như một bụi cỏ. Phần cỏ nhìn thấy trên mặt đất chỉ là phần nổi. Bên dưới còn cả một hệ thống rễ lan ra chung quanh. Đốm mốc trên bánh mì cũng tương tự như vậy.

Mắt chúng ta chỉ thấy một chấm xanh nhỏ, nhưng những sợi nấm có thể đã lan sang khu vực chưa đổi màu.

 

NGUYÊN THỦY: Như vậy, vấn đề không nằm ở chỗ đốm mốc lớn hay nhỏ, mà nằm ở chỗ chúng ta không thể nhìn thấy bằng mắt thường phần đã lan bên trong. Điều mình nhìn thấy chỉ là một đốm mốc.
Điều mình không nhìn thấy mới là phần đáng lo.

 

PHẦN 3 — CÓ PHẢI TẤT CẢ NẤM MỐC ĐỀU ĐỘC?

LIÊN BÍCH: Nhưng chúng ta cũng biết có những loại phô mai được làm bằng nấm mốc. Vậy có phải tất cả nấm mốc đều nguy hiểm không, thưa anh Truyết?

 

MAI THANH TRUYẾT: Không phải tất cả nấm mốc đều tạo độc tố. Một số chủng nấm được sử dụng có kiểm soát để sản xuất những loại thực phẩm nhất định, chẳng hạn một số loại phô mai. Tuy nhiên, nấm mốc xuất hiện ngoài dự kiến trên thực phẩm lại là một vấn đề khác. Một số loại nấm có thể tạo ra mycotoxins, tiếng Việt gọi là độc tố nấm mốc.

 

FDA hiện theo dõi nhiều nhóm độc tố trong thực phẩm, bao gồm aflatoxins, patulin, ochratoxin A, fumonisins và một số nhóm khác. Những độc tố này thường liên quan đến một số loại ngũ cốc, đậu, hạt, trái cây khô, cà phê hoặc trái cây bị nhiễm nấm trong quá trình trồng trọt và bảo quản. Điều cần nói rõ là:”Không phải cứ nhìn thấy mốc là chúng ta có thể biết đó là loại nấm nào. Chúng ta cũng không thể nhìn, ngửi hoặc nếm để xác định xem thực phẩm có chứa độc tố hay không.”

 

Ngoài ra, thực phẩm bị mốc còn có thể đồng thời chứa những vi khuẩn mà mắt thường không nhìn thấy. 

 

NGUYÊN THỦY: Như vậy, mình không nên quá hoảng sợ khi nghe đến chữ nấm mốc.

Nhưng cũng không nên chủ quan. Bởi vì trong căn bếp gia đình, chúng ta không có phương tiện để xét nghiệm xem đây là loại mốc vô hại hay loại có thể tạo độc tố. Không nhìn thấy nguy cơ
không có nghĩa là nguy cơ không hiện diện.

 

PHẦN 4 — BÁNH MÌ MỐC CÓ THỂ CẮT BỎ MỘT GÓC KHÔNG?

 

LIÊN BÍCH: Bây giờ, chúng ta đi vào từng trường hợp cụ thể, thưa anh chị.

Bánh mì là thực phẩm thường gặp nhất. Nếu chỉ một lát bánh bị mốc, chúng ta bỏ lát đó rồi ăn những lát còn lại được không, thưa anh Truyết?

 

MAI THANH TRUYẾT: Như vậy không nên LB ơi. Vì bánh mì là thực phẩm có cấu trúc xốp. Những sợi nấm có thể lan sâu và lan ngang qua những lỗ nhỏ trong bánh trước khi mắt chúng ta nhìn thấy sự đổi màu. USDA khuyến cáo bỏ bánh mì và các loại bánh nướng khi đã xuất hiện mốc, thay vì chỉ cắt bỏ khu vực nhìn thấy. Nếu một ổ bánh mì được để chung trong túi và một phần đã mốc, lựa chọn thận trọng nhất là bỏ toàn bộ ổ bánh.

 

NGUYÊN THỦY: Nghe qua thì có vẻ phí, nhưng Nguyên Thủy nghĩ chúng ta có thể nhìn theo một hướng khác. Một ổ bánh mì có thể mua lại, nhưng sức khỏe không phải là thứ mình nên đem ra thử để xem có sao hay không. Tiết kiệm là giữ lại điều còn giá trị.
Giữ một món đã không còn an toàn không phải là tiết kiệm.

 

PHẦN 5 — CƠM VÀ THỨC ĂN ĐÃ NẤU THÌ SAO?

 

LIÊN BÍCH: Còn cơm hoặc thức ăn đã nấu chín thì sao? Có người xúc bỏ lớp cơm mốc ở phía trên, sau đó hấp hoặc chiên lại phần còn lại.

 

MAI THANH TRUYẾT: Đây cũng là một thói quen không an toàn. Cơm, mì, các món hầm và thức ăn thừa đã nấu thường có độ ẩm tương đối cao. Khi đã nhìn thấy mốc, sự nhiễm bẩn có thể không chỉ nằm ở bề mặt.

USDA khuyến cáo bỏ ngũ cốc đã nấu, mì đã nấu, thức ăn thừa, món hầm và thịt gia cầm đã nấu khi thấy mốc xuất hiện. 

 

LIÊN BÍCH: Nếu chiên hoặc hâm nóng thật kỹ thì sao, anh Truyết?

 

MAI THANH TRUYẾT: Nhiệt độ có thể tiêu diệt một số vi sinh vật, nhưng không có nghĩa mọi độc tố đã hình thành đều biến mất. Một số độc tố nấm mốc có khả năng chịu nhiệt hoặc không bị loại bỏ hoàn toàn qua quá trình chế biến thông thường. FDA, chẳng hạn, ghi nhận patulin trong sản phẩm táo không được loại bỏ bằng thanh trùng; hướng dẫn của FDA cũng cho biết một số mycotoxin không bị phá hủy hoàn toàn trong quá trình chế biến và nấu nướng. 

 

Vì vậy, “nấu lại cho nóng” không phải là cách bảo đảm an toàn cho thực phẩm đã mốc.

 

NGUYÊN THỦY: Theo nT, nói một cách xho dễ nhớ: Nấu lại có thể làm thức ăn nóng lên.
Nhưng không thể làm thời gian quay ngược lại, nghĩa là, khi thực phẩm đã hư, chúng ta không thể biến nó trở về trạng thái tươi mới chỉ bằng cách đun nóng.

 

PHẦN 6 — TRÁI CÂY MỀM VÀ RAU CỦ CỨNG

 

LIÊN BÍCH: Một trường hợp khác rất quen thuộc là trái cây. Trong hộp hay túi đựng dâu có một trái bị mốc, những trái còn lại có ăn được không anh Truyết?

 

MAI THANH TRUYẾT: Trước hết cần bỏ ngay trái đã mốc và kiểm soát kỹ lưỡng những trái tiếp xúc trực tiếp với nó. Với trái cây mềm, nhiều nước như dâu, đào, cà chua hoặc dưa leo, nếu bản thân quả đã mốc thì nên bỏ cả quả. Cấu trúc mềm và độ ẩm cao khiến nấm có thể xâm nhập xuống dưới bề mặt. USDA xếp các loại rau quả mềm bị mốc vào nhóm nên bỏ. Những trái còn lại trong hộp cần được xem xét cẩn thận.

Nếu có dấu hiệu mềm nhũn, chảy nước, đổi màu hoặc bắt đầu có mốc thì cũng nên bỏ.

 

LIÊN BÍCH: Còn cà rốt, bắp cải hoặc ớt chuông thì sao?

 

MAI THANH TRUYẾT: Với một số rau củ cứng và đặc, USDA cho phép cắt bỏ ít nhất khoảng một inch, tức khoảng 2,5 centimet, chung quanh và bên dưới vùng mốc.

Khi cắt, cần giữ dao không chạm vào đốm mốc để tránh kéo bào tử sang phần còn lại. 

Nhưng nguyên tắc này không áp dụng cho rau củ mềm, chín quá, dập nát hoặc đã mốc nhiều nơi. Khi không chắc chắn, bỏ đi vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

 

NGUYÊN THỦY: Có thể nhớ bằng một nguyên tắc rất đơn giản: Nếu Rau-Củ-Trái: Mềm, xốp, nhiều nước — thấy mốc thì bỏ.
Cứng và đặc — chỉ giữ khi biết rõ cách cắt bỏ.

 

PHẦN 7 — PHÔ MAI VÀ MỨT

 

LIÊN BÍCH: Thưa anh, còn phô mai khi gặp trường hợp có đóm xanh, trắng hay vàng thì phải giải quyết như thế nào, anh Truyết?

 

MAI THANH TRUYẾT: Phải phân biệt phô mai mềm và phô mai cứng. Phô mai mềm như cream cheese, cottage cheese hoặc những loại đã được cắt lát, bào sợi hay vụn nhỏ nên bỏ tất cả nếu thấy xuất hiện các loại mốc không thuộc quy trình sản xuất. Với phô mai cứng như Cheddar, có thể cắt bỏ ít nhất một inch (2,5, cm) chung quanh và bên dưới vùng mốc, rồi bọc lại bằng vật liệu sạch. 

 

Còn mứt và jelly bị mốc thì không nên chỉ xúc bỏ lớp trên. USDA khuyến cáo bỏ toàn bộ, vì nấm có thể tạo độc tố và đã ảnh hưởng phần bên dưới. 

 

NGUYÊN THỦY: NN xin tiếp thêm, đây có lẽ là điều nhiều người chưa biết. Ngày trước, mình thường thấy một lớp mốc trên mặt hũ mứt rồi xúc bỏ. Nhưng phần sạch mắt nhìn thấy chưa chắc đã thật sự sạch.

 

PHẦN 8 — CÓ NÊN NGỬI THỬ?

 

LIÊN BÍCH: Một thói quen rất phổ biến là đưa thực phẩm lên sát mũi để ngửi. Làm như vậy có nên không, thưa anh chị?

 

MAI THANH TRUYẾT: Không nên ngửi sát thực phẩm đã mốc. Vì, khi đưa sát lên mũi, chúng ta có thể hít phải bào tử nằm trên mặt. Điều này có thể gây khó chịu cho đường hô hấp hoặc phản ứng dị ứng, đặc biệt đối với người bị hen suyễn, dị ứng hoặc có hệ miễn dịch yếu. USDA cũng khuyến cáo không ngửi thực phẩm bị mốc. Nếu mắt mình đã nhìn thấy mốc, không cần dùng chiếc mũi để xác nhận thêm.

 

NGUYÊN THỦY: Đừng dùng chiếc mũi để thử một nguy cơ
mà mắt mình đã nhìn thấy.

 

PHẦN 9 — LỠ ĂN PHẢI THỰC PHẨM MỐC

 

LIÊN BÍCH: Nếu một người lỡ ăn một miếng bánh rồi mới phát hiện có mốc thì cần làm gì?

 

MAI THANH TRUYẾT: Trước hết, không cần hoảng loạn. Ngưng ăn, bỏ phần thực phẩm còn lại và theo dõi tình trạng cơ thể. Một người khỏe mạnh ăn nhầm một lượng nhỏ có thể không gặp vấn đề nghiêm trọng, nhưng vẫn cần chú ý các dấu hiệu như buồn nôn, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, phát ban, khó thở hoặc phản ứng bất thường.

 

Nếu triệu chứng nặng, kéo dài, có khó thở, nôn ói liên tục hoặc người ăn thuộc nhóm dễ tổn thương, nên liên hệ bác sĩ hoặc Trung tâm Chống độc Hoa Kỳ. Poison Control ghi nhận thực phẩm mốc có thể gây triệu chứng tiêu hóa, phản ứng dị ứng hoặc vấn đề hô hấp; mức độ tùy thuộc loại nấm, lượng ăn vào và tình trạng sức khỏe của mỗi người. 

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy yếu cần được theo dõi cẩn thận hơn.

 

NGUYÊN THỦY: Điều quan trọng là không tự làm mình hoảng sợ. Nhưng cũng không nên tiếp tục ăn vì nghĩ: “Ăn một miếng không sao thì ăn thêm chắc cũng không sao.”

Khi đã phát hiện mốc, mình nên dừng lại.

 

PHẦN 10 — BA ĐIỀU CẦN NHỚ

 

LIÊN BÍCH: Trước khi kết thúc, xin Nguyên Thủy giúp quý thính giả tóm lại ba điều dễ nhớ nhất.

 

NGUYÊN THỦY: Dạ, ba điều rất đơn giản:

Thứ nhất: Đốm mốc nhìn thấy không phải là toàn bộ vùng đã bị ảnh hưởng.

Thứ hai: Với bánh mì, cơm, thức ăn đã nấu, trái cây mềm, phô mai mềm và mứt, khi đã mốc thì nên bỏ.

Thứ ba: Không nên dựa vào việc rửa, ngửi hoặc nấu lại để kết luận rằng thực phẩm đã an toàn.

Và khi không biết phải giải quyết như thế nào, hãy nhớ một nguyên tắc:”Không chắc chắn — đừng đem sức khỏe ra đánh cược.”

 

KHOẢNH KHẮC CHẬM LẠI

NGUYÊN THỦY: Thưa quý vị,

Chúng ta quý thức ăn vì hiểu rằng mỗi hạt gạo, mỗi ổ bánh đều đến từ công sức của nhiều người. Nhưng quý thức ăn không có nghĩa là phải giữ lại một món đã không còn an toàn. Đôi khi, bỏ đi một phần thức ăn không phải là hoang phí. Đó là cách mình bảo vệ người đang ngồi cùng bàn.

Đừng tiếc một phần thức ăn nhỏ,
để rồi đánh đổi sức khỏe của người mình thương.

 

ĐỪNG ĐỢI THẤY MỐC MỚI BẢO VỆ THỰC PHẨM

 

LIÊN BÍCH: Kính chào quý thính giả.

Qua những phần trao đổi trên với TS MTT và Cô Nguyên Thủy, chúng ta đã tìm hiểu vì sao không nên chỉ cắt bỏ phần mốc trên bánh mì, cơm hoặc trái cây mềm rồi tiếp tục sử dụng. Tiếp theo, chúng ta sẽ đi ngược lại một bước. Thay vì đợi thực phẩm bị mốc rồi mới giái quyết, tại sao không tìm cách ngăn nấm mốc ngay từ đầu?

 

Nhiều người vẫn thắc mắc:“Tôi đã cất thức ăn trong tủ lạnh, tại sao nó vẫn mốc?”

“Có phải cho mọi thứ vào hộp kín là đủ?”

“Thức ăn còn nóng có được cho ngay vào tủ lạnh không?”

Và làm sao để vừa giảm lãng phí thực phẩm, vừa giữ an toàn cho gia đình?

Phần tiếp theo sau đây, nhằm trao đổi vài ý kiến về quan niệm:“Đừng đợi thấy mốc mới bảo vệ thực phẩm.”

Xin mời anh Mai Thanh Truyết và chị Nguyên Thủy tiếp …

 

NGUYÊN THỦY: Nguyên Thủy xin chào quý vị. Nếu những trao đổi ở phần trên giúp chúng ta biết lúc nào nên bỏ, thì hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm cách để thực phẩm ít bị hư hơn ngay từ đầu. Bởi vì, An toàn thực phẩm không bắt đầu khi ta nhìn thấy mốc. Nó bắt đầu từ cách ta mua, cất giữ và sử dụng thức ăn mỗi ngày.

 

PHẦN 1 — TẠI SAO THỰC PHẨM TRONG TỦ LẠNH VẪN MỐC?

LIÊN BÍCH: Thưa anh Mai Thanh Truyết, nhiều người nghĩ tủ lạnh có thể ngăn hoàn toàn nấm mốc. Vậy tại sao thực phẩm để trong tủ lạnh vẫn bị mốc?

 

MAI THANH TRUYẾT: Tủ lạnh giúp làm chậm sự phát triển của nhiều vi sinh vật, nhưng không làm cho thực phẩm tồn tại vô thời hạn. Bào tử nấm mốc có trong môi trường, trong không khí và có thể có sẵn trên bề mặt thực phẩm. Khi có độ ẩm, có nguồn dinh dưỡng và đủ thời gian, một số loại nấm vẫn có thể phát triển ở nhiệt độ lạnh.

 

USDA cho biết nấm mốc phát triển mạnh trong điều kiện ấm và ẩm, nhưng một số loại vẫn có thể sinh trưởng trong tủ lạnh; chúng cũng có khả năng chịu được đường hoặc muối tốt hơn nhiều vi sinh vật khác. Tủ lạnh chỉ làm chậm chiếc đồng hồ hư hỏng.

Nhưng nó không làm chiếc đồng hồ dừng lại, thưa cô LB.

 

NGUYÊN THỦY: Sau đây là một hiểu lầm rất phổ biến, khi chúng ta cất món ăn vào tủ lạnh rồi nghĩ:“Đã lạnh thì cứ để đó, khi nào ăn cũng được.”

Nhưng mỗi món ăn đều có giới hạn thời gian bảo quản. Và đôi khi mình không còn nhớ món đó đã được cất từ ngày nào.

PHẦN 2 — ĐỘ ẨM LÀ NGƯỜI BẠN CỦA NẤM MỐC

 

LIÊN BÍCH: Anh Truyết vừa nhắc đến độ ẩm. Vậy, độ ẩm có vai trò như thế nào, thưa anh?

 

MAI THANH TRUYẾT: Nấm mốc cần độ ẩm để phát triển. Chẳng hạn, rau quả được rửa nhưng chưa để ráo rồi cho ngay vào túi kín sẽ giữ lại hơi nước. Cơm hoặc thức ăn nóng được đậy quá kín có thể tạo hơi nước ngưng tụ trên nắp.

Khăn bếp, miếng rửa chén hoặc ngăn rau bị ẩm lâu ngày cũng tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật. Vì vậy, sạch thôi chưa đủ. Cần phải sạch và tương đối khô.

 

NGUYÊN THỦY: Nhiều khi chúng ta rửa rau thật sạch rồi cất ngay, nghĩ rằng như vậy là tốt nhất. Nhưng nếu nước còn đọng trên lá, thực phẩm có thể hư nhanh hơn. Một thói quen nhỏ là sau khi rửa, nên để rau quả ráo nước hoặc lau khô phù hợp trước khi bảo quản. Có những điều nhìn rất sạch, nhưng nếu giữ quá nhiều hơi ẩm vẫn chưa chắc an toàn.

 

PHẦN 3 — CÓ NÊN CHO THỨC ĂN CÒN NÓNG VÀO TỦ LẠNH?

 

LIÊN BÍCH: Có một câu hỏi gây nhiều tranh luận: Thức ăn còn nóng có nên cho ngay vào tủ lạnh không, thưa hai Vị?

 

MAI THANH TRUYẾT: dứt khoát, Không nên để thức ăn dễ hư ở nhiệt độ phòng quá lâu chỉ để chờ nguội hoàn toàn. Nguyên tắc an toàn thông thường là đưa thực phẩm dễ hư vào tủ lạnh trong vòng khoảng hai giờ; nếu môi trường rất nóng thì thời gian cần ngắn hơn. Với lượng thức ăn lớn, nên chia vào các hộp nhỏ hơn để nhiệt thoát nhanh và thực phẩm được làm lạnh đều.

 

Poison Control cũng khuyến cáo không để thực phẩm dễ hư ngoài tủ lạnh (nhiệt độ trong nhà) quá hai giờ và nên dùng thức ăn thừa trong khoảng ba đến bốn ngày nếu để trong  tủ lạnh, ngăn ngoài khoảng 40⁰F. Không nên để nguyên một nồi rất lớn, còn bốc hơi mạnh, rồi đặt ngay vào tủ lạnh. Nhưng cũng không nên để trên bàn suốt nhiều giờ chờ cho nguội. Giải pháp là chia nhỏ, để giảm bớt hơi nóng trong thời gian ngắn, rồi cất lạnh kịp thời.

 

NGUYÊN THỦY: Như vậy, không phải chỉ có hai lựa chọn: Một là cho cả nồi nóng vào tủ lạnh. Hai là để bên ngoài đến khi thật nguội. Mình có thể chia thức ăn thành những phần nhỏ, vừa giúp nguội nhanh, vừa thuận tiện cho mỗi lần sử dụng.

 

PHẦN 4 — “ĐỂ QUÊN” LÀ MỘT NGUYÊN NHÂN LỚN

 

LIÊN BÍCH: Có lẽ một nguyên nhân khác nữa, là chúng ta thường để quên những hộp thức ăn quá lâu trong tủ lạnh. Chuyện già xảy ra, thưa Cô Thủy?

 

NGUYÊN THỦY: Dạ đúng. Có những hộp thức ăn được đẩy dần vào phía sau. Mỗi ngày mình mở tủ lạnh, nhưng mắt chỉ nhìn thấy những món ở phía trước. Đến khi tìm lại thì không còn nhớ món đó được nấu từ lúc nào. Một cách rất đơn giản là ghi ngày lên hộp.

Không cần hệ thống phức tạp. Chỉ cần một miếng nhãn nhỏ: Thí dụ:“Thứ Hai – cơm.”

“Ngày 20 – canh.” Hoặc ghi ngày cần dùng trước. Ngoài ra, nên áp dụng nguyên tắc:

Món cũ dùng trước, món mới để sau.

 

MAI THANH TRUYẾT: NT nói cũng đúng. Việc ghi ngày giúp chúng ta không phải đoán bằng mùi hoặc bằng trí nhớ. Bảo quản thức ăn an toàn không chỉ dựa vào dụng cụ hay “máy móc”, mà nó còn dựa vào cung cách cùng phương cách chúng ta dùng nữa thưa hai cô..

 

NGUYÊN THỦY: Tủ lạnh giữ thức ăn lạnh. Nhưng chỉ thói quen tốt mới giúp mình nhớ dùng đúng lúc.

 

PHẦN 5 — HỘP KÍN CÓ PHẢI LÀ ĐỦ?

 

LIÊN BÍCH: Nhiều người mua rất nhiều loại hộp kín. Chỉ cần cho thức ăn vào hộp kín là có thể yên tâm chưa, hai Vị?

 

MAI THANH TRUYẾT: Hộp sạch và có nắp kín giúp hạn chế nhiễm chéo, giảm tiếp xúc với không khí và ngăn thực phẩm hấp thụ mùi. Nhưng chúng ta nên nhớ hộp kín không thể phục hồi thức ăn đã bắt đầu hư. Nếu hộp chưa được rửa sạch, còn ẩm hoặc có cặn thức ăn cũ, chính chiếc hộp có thể trở thành nguồn nhiễm bẩn. Ngoài ra, khi thức ăn còn bốc hơi mạnh mà đậy kín ngay, hơi nước sẽ ngưng tụ trên nắp rồi nhỏ xuống trở lại.

 

Vì thế, cần kết hợp nhiều yếu tố: Hộp phải sạch - Thức ăn được chia hợp lý - Được làm lạnh kịp thời - Và được sử dụng trong thời gian phù hợp.

 

NGUYÊN THỦY: Xin nói thậm là, có một thói quen khác là cho thêm thức ăn mới vào hộp vẫn còn một ít thức ăn cũ. Việc này nên tránh. Tốt nhất là dùng hết hoặc bỏ phần cũ, rửa sạch và làm khô hộp trước khi cho thức ăn mới vào. Đừng để phần cũ đã gần hư
quyết định tuổi thọ của phần mới.

 

Tơi đây, LB có thể tạm ngưng cho phần Quảng cáo

 

 

PHẦN 6 — MỘT TRÁI cây bị MỐC CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG NHỮNG TRÁI BÊN CẠNH

 

LIÊN BÍCH: Nếu chúng ta khám phá ra một trái cam hoặc một trái dâu bị mốc trong ngăn tủ lạnh, chúng ta chỉ cần bỏ trái đó thôi hay phải làm thế nào?

 

MAI THANH TRUYẾT: Cần phải bỏ trái bị mốc, đồng thời kiểm soát những trái tiếp xúc chung quanh nó. Nấm mốc tạo bào tử và có thể lan sang thực phẩm chung quanh.

USDA khuyến cáo kiểm tra những món nằm gần thực phẩm mốc và vệ sinh vị trí nơi thực phẩm đã được cất giữ; nấm có thể lan nhanh giữa rau và trái cây. Với một hộp trái cây mềm, nếu có nhiều quả đã mốc, chảy nước hoặc dính vào nhau, bỏ toàn bộ hộp có thể là lựa chọn hợp lý nhứt. Sau đó nên rửa sạch ngăn hoặc khay chứa thực phẩm hư mốc..

 

NGUYÊN THỦY: Điều này cũng nhắc chúng ta nên kiểm soát rau quả thường xuyên. Chỉ cần vài phút mỗi ngày hoặc mỗi hai ngày: Bỏ trái đã mềm - Tách phần bị dập - Dùng trước những món đã chin - Một trái bắt đầu hư được lấy ra sớm có thể giúp những trái còn lại giữ được lâu hơn.

 

PHẦN 7 — VỆ SINH TỦ LẠNH VÀ KHU VỰC BẢO QUẢN

 

LIÊN BÍCH: Một khi khám phá thực phẩm mốc trong tủ lạnh, chúng ta cần “tẩy uế” ngăn tủ lạnh như thế nào?

 

MAI THANH TRUYẾT: Trước hết, nên cho thực phẩm mốc vào túi kín hoặc gói lại trước khi bỏ để tránh phát tán bào tử. Sau đó rửa sạch ngăn tủ, kệ hoặc hộp đã tiếp xúc với thực phẩm. USDA khuyên làm sạch vị trí trong tủ lạnh hoặc tủ đựng nơi món mốc được cất và kiểm soát lại các món lân cận. Khăn bếp và miếng rửa chén cũng cần được giặt hoặc thay thường xuyên. Một miếng bọt biển ẩm, còn dính thức ăn thừa và được sử dụng quá lâu có thể trở thành nơi giữ vi sinh vật có thể tạo ra thiu, mốc cho thực phẩn của chúng ta.

 

NGUYÊN THỦY: Đôi khi chúng ta lau một ngăn bẩn bằng chiếc khăn đã dùng nhiều ngày. Nhìn thì có vẻ sạch, nhưng thực chất mình có thể đang kéo chất bẩn từ nơi này sang nơi khác. Vì vậy, dụng cụ dùng để làm sạch cũng cần được làm sạch.

 

PHẦN 8 — KHÔNG NÊN NGỬI SÁT HOẶC NẾM THỬ

 

LIÊN BÍCH: Khi không nhớ thức ăn đã để bao lâu, có người sẽ ngửi hoặc nếm một chút.

Đó có phải là cách kiểm tra tốt không?

 

MAI THANH TRUYẾT: Không nên dùng việc nếm thử để quyết định thực phẩm có an toàn hay không. Một số mối nguy không làm thay đổi rõ ràng mùi vị. Còn đối với thực phẩm đã thấy mốc, không nên đưa sát lên mũi vì có thể hít phải bào tử. USDA khuyến cáo không ngửi món ăn mốc. Nếu không biết món ăn đã được bảo quản bao lâu, hộp bị phồng, có nước lạ, đổi màu, nhớt hoặc xuất hiện mốc thì nên bỏ. Đó là mộc cách bảo vệ vệ sinh an toàn thưc phẩm hay nhứt.

 

NGUYÊN THỦY: Đừng biến cơ thể mình thành dụng cụ xét nghiệm. Khi thực phẩm đã đặt ra quá nhiều câu hỏi, câu trả lời an toàn nhất thường là bỏ đi.

 

PHẦN 9 — NHỮNG AI CẦN THẬN TRỌNG HƠN?

 

LIÊN BÍCH: Có những nhóm người nào cần đặc biệt cẩn thận hơn đối với thực phẩm bị nhiễm mốc không?

 

MAI THANH TRUYẾT: Mọi người đều nên tránh thực phẩm bị mốc ngoài ý muốn. Nhưng trẻ nhỏ, người cao tuổi, người đang mang thai, người bị dị ứng hoặc hen suyễn và người có hệ miễn dịch suy yếu cần thận trọng hơn. Hồ sơ lưu trũ của CDC cho thấy các trường hợp nhiễm nấm xâm lấn nghi liên quan đến thực phẩm rất hiếm, nhưng chánh yếu xảy ra ở những người có tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc yếu tố nguy cơ khác. Điều đó không có nghĩa người khỏe mạnh có thể thoải mái ăn thực phẩm mốc. Nó chỉ cho thấy hậu quả có thể nghiêm trọng hơn đối với người dễ tổn thương.

 

NGUYÊN THỦY: Khi trong nhà có người lớn tuổi, em bé hoặc người đang điều trị bệnh, chúng ta càng không nên nghĩ:“Chỉ ăn một chút chắc không sao.” Tình thương đôi khi được thể hiện bằng một quyết định rất nhỏ trong căn bếp.

 

PHẦN 10 — LÀM SAO GIẢM LÃNG PHÍ MÀ VẪN AN TOÀN?

 

LIÊN BÍCH: Nhiều người giữ thực phẩm mốc vì không muốn lãng phí. Có cách nào giảm lãng phí mà không phải đánh đổi sự an toàn không?

 

NGUYÊN THỦY: Có rất nhiều cách. Trước hết, mua vừa đủ tương ứng với nhu cầu tiêu dùng. Đừng mua quá nhiều chỉ vì đang giảm giá, nếu gia đình không thể sử dụng kịp. Thứ hai, chia phần ngay sau khi nấu: Phần dùng trong vài ngày để trong tủ lạnh - Phần chưa dùng sớm có thể được đông lạnh nếu món ăn phù hợp.

Thứ ba, ghi ngày trên hộp.

Thứ tư, mỗi tuần dành vài phút kiểm soát lại tủ lạnh và lên thực đơn cho bữa ăn tiếp dựa trên những món cần dùng trước.

Thứ năm, bảo quản đúng cách ngay từ đầu.

Giảm lãng phí không phải là cố ăn một món đã hư.

Giảm lãng phí là đừng để món ăn đi đến chỗ bị hư.

 

MAI THANH TRUYẾT: Tôi hoàn toàn đồng ý 5 điếu ghi nhận trên của Cô NT. Poison Control cũng khuyến cáo mua lượng vừa phải, sử dụng nhanh, giữ thực phẩm được che đậy, bảo quản lạnh kịp thời và vệ sinh tủ lạnh định kỳ. 

Phòng ngừa luôn luôn hiệu quả hơn là phải giả quyết khi thấy nấm đã xuất hiện.

 

PHẦN 11 — NĂM THÓI QUEN CHO MỘT CĂN BẾP AN TOÀN

 

LIÊN BÍCH: Xin Nguyên Thủy tóm tắt năm thói quen để quý thính giả dễ áp dụng.

 

NGUYÊN THỦY: Dạ, chúng ta có thể nhớ năm chữ:

MUA – CHIA – GHI – KIỂM – BỎ

Mua: Mua vừa đủ, đặc biệt với bánh mì, trái cây mềm và thực phẩm dễ hư.

Chia: Chia thức ăn thành hộp nhỏ để làm lạnh và sử dụng thuận tiện.

Ghi: Ghi ngày bảo quản lên hộp.

Kiểm: Kiểm soát tủ lạnh thường xuyên, dùng món cũ trước.

Bỏ: Khi thực phẩm đã mốc hoặc không còn chắc chắn về độ an toàn, đừng tiếc mà giữ lại.

Năm việc trên rất đơn giản. Nhưng chính những điều đơn giản được thực hiện đều đặn mới giữ được sự an toàn lâu dài.

 

KHOẢNH KHẮC CHẬM LẠI

NGUYÊN THỦY: Thưa quý vị,

Một căn bếp an toàn không nhất thiết phải có thật nhiều thiết bị hiện đại. Đôi khi, nó chỉ cần một người chịu khó nhìn lại hộp thức ăn trước khi cất. Một người nhớ ghi ngày. Một người lấy trái cây hư ra trước khi nó lan sang những trái khác. Và một người đủ dứt khoát để bỏ đi món ăn không còn an toàn.

 

Những việc ấy rất nhỏ.

Nhưng phía sau chúng là sự quan tâm dành cho cả gia đình.

Tình thương không chỉ là nấu một bữa ăn ngon. Mà, tình thương còn là giữ cho bữa ăn ấy được an toàn cho cả gia đình.

 

KẾT THÚC

LIÊN BÍCH: Cám ơn anh Mai Thanh Truyết và Nguyên Thủy.

 

Kính thưa quý thính giả,

Một đốm mốc nhỏ có thể là dấu hiệu cho một vùng ảnh hưởng lớn hơn mắt chúng ta nhìn thấy. Vì thế, hiểu đúng để xử lý đúng chính là cách bảo vệ sức khỏe cho mình và gia đình.

Đừng đợi đến khi nhìn thấy mốc mới bắt đầu quan tâm đến thực phẩm. An toàn bắt đầu từ lúc chúng ta mua vừa đủ, bảo quản đúng, ghi nhớ thời gian và kiểm tra đều đặn.

Xin được gửi đến quý vị câu kết của chương trình hôm nay:

 

Phòng ngừa không làm mất đi thức ăn. Phòng ngừa giúp thức ăn được sử dụng đúng lúc và bảo vệ đúng người.

Xin kính chúc quý vị và gia đình luôn có những bữa ăn ngon, lành mạnh và an toàn.

Xin kính chào và hẹn gặp lại.