Ước Mơ Việt Nam Tương Lai sau 20 năm

Muốn thay đổi đất nước, trước hết hãy thay đổi chính mình

 

Lời người viết: Bài viết dưới đây được gợi hứng từ những tuyên bố gần đây của Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị (con trai cả của nguyên Thủ tướng cs Nguyễn Tấn Dũng), về tầm nhìn “đến năm 2130, Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, văn minh và hiện đại.”

 

Tầm nhìn và Định hướng đến năm 2130:”Về vị thế quốc tế: Trở thành trung tâm sản xuất thông minh, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á, đóng vai trò quan trọng về công nghệ và an ninh toàn cầu. Về kinh tế và Xã hội: Phát triển dựa trên khoa học công nghệ, kinh tế tuần hoàn, hướng tới xã hội thịnh vượng, công bằng và hạnh phúc. Về quản trị quốc gia: Vận hành hiện đại, đồng bộ theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản trị và Nhân dân làm chủ.”

Quả thật, đây là một tầm nhìn hết sức ảo tưởng mà bất cứ một lãnh đạo nào của Cộng sản Bắc Việt tuyên bố trong suốt 51 năm “cai trị” đất nước Việt Nam. Người viết mạo muội ghi lại “ước mơ” của một người có chuyên môn về môi trường nhìn về quê hương trong 20 năm sắp tới. Người viết tin rằng: "Một dân tộc không chỉ được đánh giá bởi những gì họ xây dựng, mà còn bởi những gì họ gìn giữ. Giữ được non sông là thành tựu của một thế hệ; giữ cho non sông còn xanh, còn sạch, còn công lý và còn niềm tin để trao lại cho muôn đời sau mới là thành tựu của cả một nền văn minh." Người viết cũng mong rằng, Việt Nam trở thành một đất nước vừa gìn giữ được cội nguồn và thiên nhiên, vừa xây dựng được một xã hội công bằng, văn minh và có trách nhiệm với các thế hệ mai sau."

Xin chia sẻ cùng bạn đọc.

***

Tựa đề bài viết:” Việt Nam Tương Lai sau 20 năm - Muốn thay đổi đất nước, trước hết hãy thay đổi chính mình” nói lên tâm tư của một người con Việt sống ở hải ngoại nhìn về tương lai quê cha đất tổ Việt Nam.

 

“Hãy thay đổi chính mình…” Điều đó không có nghĩa là chỉ cần nỗ lực cá nhân là đủ để giải quyết mọi vấn đề của một quốc gia. Những cải cách về thể chế, chính sách và quản trị cũng có vai trò rất quan trọng. Nhưng lịch sử cho thấy rằng những xã hội bền vững thường được xây dựng khi cả thể chế và người dân cùng thay đổi theo chiều hướng tôn trọng pháp luật, đề cao trách nhiệm và hợp tác vì lợi ích chung.

Nếu hàng triệu người cùng thực hiện những hành động nhỏ với tinh thần đó, những thay đổi tích lũy theo thời gian có thể tạo nên một tương lai tích cực hơn cho đất nước hơn là tiếp tục phân tích, đào xới những tiêu cực hiện tại của đất nước, để rồi từ đó kết luận về một tương lai bất định cho quê nhà.

1-    Nếu đứng trên cương vị một trí thức hải ngoại, nhận định trên sẽ được trả lời như thế nào?

Nếu đứng trên cương vị một trí thức người Việt ở hải ngoại, có nhiều cách nhìn khác nhau tùy trải nghiệm, lập trường và thế hệ. Sau đây là một ví dụ về cách một trí thức hải ngoại có thể trả lời, với giọng điệu ôn hòa, hướng đến cải cách và hòa giải:"Nếu tôi là một trí thức Việt Nam ở hải ngoại, điều tôi mong muốn không phải là chiến thắng của một phe phái, mà là sự thành công của dân tộc Việt Nam. Sau hơn nửa thế kỷ chia cắt bởi chiến tranh và những hệ quả của nó, điều đất nước cần nhất là tìm ra lối thoát cho Việt Nam (tựa một cuốn sách của người viết năm 2018), tìm con đường để người Việt có thể cùng nhau xây dựng tương lai."

Tôi mong một Việt Nam trong hai mươi năm tới là một quốc gia: - Có một nhà nước pháp quyền biết tôn trọng quyền con người – Có một nền kinh tế sáng tạo và minh bạch - Có một nền giáo dục nhân bản, dân tộc, và khai phóng – Biết bảo vệ môi trường và tài nguyên quốc gia và biết trân trọng lịch sử nhưng không bị quá khứ trói buộc dưới bất cứ góc nhìn nào.

2-    Nếu có cơ hội góp phần vào việc thay đổi đất nước, tôi sẽ bắt đầu:

 

·         Thứ nhất, khôi phục niềm tin: Niềm tin không thể được xây dựng bằng tuyên truyền mà phải bằng sự minh bạch, công bằng và trách nhiệm. Người dân chỉ tin khi luật pháp được áp dụng công bằng, nghiêm minh, và các quyết định công được giải thích rõ ràng.

·         Thứ hai, thúc đẩy hòa giải dân tộc: Hòa giải dân tộc ở đây không có nghĩa là quên đi lịch sử, cũng không phải yêu cầu mọi người có cùng cách nhìn về quá khứ, hay thể chế giống nhau. Hòa giải là thừa nhận những mất mát của nhiều phía, tôn trọng nhân phẩm của mọi con người và mở ra không gian đối thoại chung, không giữ định kiến khô cứng, không phân biệt phe phái… để cùng hướng về tương lai Việt Nam. Hòa giải nơi đây không phải là “kẻ thua cuộc” phải phục tùng “người chiến thắng?”

·         Thứ ba, đầu tư cho thế hệ trẻ: Không có tài nguyên nào quý hơn con người. Giáo dục cần giúp người trẻ, chiếm hơn 60% trên tổng dân số, biết suy nghĩ độc lập, trung thực với sự thật, có năng lực chuyên môn và ý thức trách nhiệm với đất nước.

 

3-    Tôi có thể làm gì ngay hôm nay?

Dù sống ở đâu, người Việt vẫn có thể đóng góp bằng nhiều cách như:

- Chia sẻ tri thức và kinh nghiệm chuyên môn,

- Hỗ trợ giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo,

- Kết nối các mạng lưới học thuật, doanh nghiệp và khoa học giữa Việt Nam và thế giới, - Khuyến khích đối thoại ôn hòa giữa những người có quan điểm khác nhau,

- Tham gia vào các hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng, - Cuối cùng là biết nuôi dưỡng tinh thần tôn trọng sự thật, pháp luật và phẩm giá con người.

Tôi tin rằng cộng đồng người Việt ở hải ngoại không chỉ là một phần của ký ức lịch sử, mà còn có thể là một nguồn lực quan trọng về tri thức, kinh nghiệm quốc tế và kết nối toàn cầu. Nếu những nguồn lực đó được sử dụng trên tinh thần thiện chí và tôn trọng lẫn nhau, chúng có thể đóng góp tích cực cho sự phát triển lâu dài cho Việt Nam.

Có một điểm đáng lưu ý thiết nghĩ cũng cần nêu ra là, trong thực tế, cộng đồng trí thức hải ngoại không phải là một khối thống nhất. Có người ưu tiên cải cách từng bước và hợp tác với các cơ quan trong nước; có người chủ trương thay đổi sâu rộng về thể chế; cũng có người muốn tập trung vào việc giáo dục, khoa học hoặc các vấn đề môi trường hơn là chính trị. Vì vậy, các phần trả lời trên chỉ là một cách diễn đạt tiêu biểu của cá nhân trong số nhiều quan điểm có thể có, chứ không đại diện cho toàn thể giới trí thức người Việt ở hải ngoại.

4-    Còn với tư cách một nhà môi trường ưu tư về tương lai dân tộc ra sao?

Nếu đứng trên cương vị một nhà môi trường luôn ưu tư về tương lai dân tộc, thì trọng tâm của tôi sẽ không chỉ là chính trị hay kinh tế, mà là những câu hỏi căn bản như:"Liệu con cháu chúng ta còn được thừa hưởng một đất nước đáng sống hay không?

Và câu trả lời có thể được thành thật và nghiêm chỉnh nói lên như sau:"Nếu tôi có một điều trăn trở lớn nhứt cho Việt Nam, thì đó không phải là GDP tăng bao nhiêu phần trăm, hay bao nhiêu tòa nhà cao tầng được xây dựng, mà là liệu sau 20 năm nữa, người Việt có còn được hít thở không khí trong lành, được uống nước sạch, được ăn thực phẩm an toàn và được sống trên một vùng đất không bị hủy hoại bởi ô nhiễm."

Đất nước, quê cha đất tổ của chúng ta không chỉ là một lãnh thổ hay một thể chế. Đất nước là dòng sông, cánh rừng, cánh đồng, biển cả và con người. Nếu những điều đó bị hủy hoại, thì sự phát triển sẽ không còn ý nghĩa.

5-    Nếu có quyền thay đổi đất nước, tôi sẽ bắt đầu từ việc thay đổi suy nghĩ về phát triển.

Trong nhiều thập niên qua, nhiều quốc gia “đang phát triển” đã theo đuổi việc tăng trưởng bằng mọi giá và phải trả giá rất đắt chính ngay sau đó. Việt Nam có thể học từ những kinh nghiệm đó bằng cách đặt ra một nguyên tắc đơn giản là không đánh đổi sức khỏe của người dân và môi trường để đạt được mức tăng trưởng kinh tế ngắn hạn theo chỉ tiêu.

Điều đó đòi hỏi những nhà quản lý đất nước cần phải kiểm soát nghiêm ô nhiễm công nghiệp, bảo vệ nguồn nước và rừng đầu nguồn, phát triển năng lượng sạch một cách hợp lý và trong điều kiện và khả năng của quốc gia, việc quy hoạch đô thị phải dựa trên sự bền vững của môi trường, không được tùy tiện theo “chỉ đạo” của trung ương hay địa phương, và khuyến khích sản xuất và tiêu dùng có trách nhiệm tùy theo khả năng và điều kiện hiện có được của quốc gia.  

Nhưng việc bảo vệ môi trường và quản trị đất nước là hai việc song hành, không thể tách rời với nhau được. Một quốc gia chỉ có thể bảo vệ môi trường hiệu quả khi có pháp luật được thực thi nghiêm minh, có thông tin về môi trường minh bạch, có cơ chế giám sát độc lập, có sự tham gia chặt chẽ của người dân, giới khoa học và doanh nghiệp.

Nếu những tiếng nói cảnh báo bị bỏ qua hoặc nếu các quyết định thiếu minh bạch, thì rủi ro đối với môi trường sẽ gia tăng.

6-    Người Việt ở khắp nơi đều có thể góp sức vào công cuộc phát triển Việt Nam

Những người ở trong nước có thể đóng góp bằng các sáng kiến, nghiên cứu, hoạt động cộng đồng và sản xuất bền vững. Người Việt ở hải ngoại có thể hỗ trợ bằng tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quốc tế, đầu tư vào các giải pháp xanh và kết nối các mạng lưới khoa học. Điều quan trọng là cùng hướng tới lợi ích lâu dài của đất nước dưới một thể chế mở.

Tôi mong gì cho Việt Nam?

·         Tôi không mong Việt Nam trở thành quốc gia giàu nhất châu Á.

·         Tôi mong Việt Nam trở thành một quốc gia trong đó: - Trẻ em không phải lớn lên trong bầu không khí ô nhiễm - Nông dân không phải lo đất và nguồn nước bị suy thoái - Ngư dân vẫn còn những vùng biển nguyên sinh, đầy cá để mưu sinh - Rừng được gìn giữ như một tài sản quốc gia – Và các quyết định phát triển luôn cân nhắc đến thế hệ mai sau.

Bởi vì một dân tộc có thể phục hồi sau chiến tranh, có thể vượt qua khó khăn kinh tế, nhưng nếu để mất đất đai màu mỡ, nguồn nước sạch, rừng nguyên sinh và hệ sinh thái, thì việc phục hồi sẽ vô cùng khó khăn, thậm chí có những mất mát là không thể đảo ngược.

Một thí dụ điển hình nhứt là sự hủy diệt rừng nguyên sinh ở Việt Nam. Diện tích rừng nguyên sinh và rừng tự nhiên trên thế giới và tại Việt Nam đã suy giảm trầm trọng từ những năm 1940 do chiến tranh, khai thác gỗ và mở rộng đất nông nghiệp.

Vào đầu những năm 1940: Độ che phủ rừng đạt khoảng 43%, tương đương khoảng 14,3 triệu mẫu diện tích rừng tự nhiên, trong đó rừng nguyên sinh chiếm phần lớn.

Vào giai đoạn chiến tranh (1945 – 1975): Rừng bị tàn phá nặng nề bởi bom đạn, chất độc hóa học (khoảng 2 triệu ha ở miền Nam) và khai thác gỗ phục vụ chiến tranh. Đến năm 1975, diện tích rừng giảm mạnh còn khoảng 9,5 triệu mẫu (29% độ che phủ).

Vào giai đoạn sau chiến tranh đến 1990: Nạn đốt nương làm rẫy, khai thác gỗ quá mức và chuyển đổi đất làm rẫy, trồng cây công nghiệp khiến rừng nguyên sinh tiếp tục suy giảm, chỉ còn sót lại khoảng 1-2% vào năm 1990.

Hiện nay: Diện tích rừng nguyên sinh gần như bị xóa sổ, chỉ còn lại khoảng 0,25% diện tích nguyên vẹn thực sự, mặc dù các số liệu thống kê hành chính ghi nhận độ che phủ rừng trồng và rừng thứ sinh phục hồi cao hơn. Nhưng trên thực tế, việc che phủ rừng, việc trồng rừng dù đã được Liên hiệp quốc hỗ trợ tài chính, nhưng tất cả những báo cáo kết quả của hành pháp hiện tại chỉ là… những báo cáo “thiếu thành thật”!

7-    Một thông điệp chân thành gửi đến thế hệ trẻ

Chúng ta đừng để thế hệ sau phải hỏi: “Tại sao ông bà biết môi trường đang bị hủy hoại mà không hành động?”

Tình yêu đất nước không chỉ thể hiện qua ký ức lịch sử hay những biểu tượng, mà còn qua việc gìn giữ những gì đã và đang nuôi sống dân tộc: đất, nước, rừng, biển và không khí. Một Việt Nam thực sự hùng mạnh sẽ không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay sức mạnh quốc phòng, mà còn bằng phẩm chất môi trường, sức khỏe và sự lành mạnh của người dân và khả năng để lại cho các thế hệ tương lai một quê hương vẫn còn đáng sống. Đây là một trách nhiệm chung, vượt lên trên khác biệt về quan điểm chính trị hay khoảng cách thế hệ.

Với tư cách một nhà môi trường ưu tư về tương lai dân tộc, tôi sẽ viết như sau:"Tôi không mơ ước để lại cho con cháu một đất nước chỉ có những thành phố hiện đại hay những con số tăng trưởng đầy ấn tượng. Tôi mong để lại cho các thế hệ mai sau, một Việt Nam còn những dòng sông trong lành, những cánh rừng xanh chạy dài suốt tận chân trời, những vùng biển trù phú và một xã hội biết tôn trọng sự thật, công lý và con người.”

·        

Bảo vệ môi trường không chỉ là bảo vệ cây cối hay động vật, đó là bảo vệ nền tảng sinh tồn của dân tộc.

·         Xây dựng một xã hội công bằng không chỉ là sửa đổi luật pháp, đó là khôi phục niềm tin giữa con người với con người.

·         Và phát triển đất nước không chỉ là làm giàu cho thế hệ hôm nay, đó là bảo đảm rằng thế hệ mai sau vẫn còn cơ hội sống tốt hơn chúng ta.

Nếu phải chọn một điểm khởi đầu duy nhất, tôi sẽ chọn việc khôi phục niềm tin vào công lý và pháp quyền. Lý do là vì khi người dân tin rằng luật pháp được thực thi công bằng, họ có xu hướng tin tưởng hơn vào các thể chế, sẵn sàng hợp tác, đầu tư, sáng tạo và tham gia vào đời sống xã hội. Từ trên nền tảng đó, những cải cách về giáo dục, kinh tế, môi trường hay quản trị sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn.

Về lâu dài, một Việt Nam tự do, dân chủ và bền vững không chỉ phụ thuộc vào việc thay đổi chính sách hay bộ máy nhà nước, mà còn phụ thuộc vào việc nuôi dưỡng một nền văn hóa đối thoại, thượng tôn pháp luật, tôn trọng nhân phẩm và tinh thần trách nhiệm của toàn xã hội. Những yếu tố đó có thể giúp xây dựng sự đồng thuận cần thiết để phát triển ổn định và lâu dài.

Tôi tin rằng sức mạnh lớn nhất của Việt Nam không nằm dưới lòng đất, không nằm trong tài nguyên thiên nhiên hay vị trí địa chính trị. Sức mạnh lớn nhất của Việt Nam nằm trong con người Việt Nam khi biết đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân, đặt tương lai lâu dài lên trên lợi ích trước mắt, và biết biến những khác biệt thành động lực để cùng nhau xây dựng đất nước.

Lịch sử đã trao cho nhiều thế hệ người Việt trách nhiệm giành lại độc lập và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Thế hệ hôm nay đang đứng trước một trách nhiệm khác là gìn giữ một đất nước để còn đáng được sống. Nếu chúng ta không hành động ngay từ bây giờ, thiên nhiên sẽ không thể chờ đợi, và thời gian cũng sẽ không quay trở lại.

Hãy để thế hệ mai sau có thể tự hào nói rằng, thế hệ cha ông chúng tôi đã không chỉ giữ gìn Tổ quốc bằng lòng dũng cảm, phát triển đất nước bằng trí tuệ, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và tình yêu đối với đất nước. Đó mới là di sản lớn nhất mà một dân tộc có thể để lại.

Đó có lẽ cũng là khát vọng chung của nhiều người Việt, dù đang sống trong nước hay ở hải ngoại, dù khác nhau về kinh nghiệm hay quan điểm chính trị, để từ đó, Việt Nam không chỉ tồn tại, mà phát triển bền vững và xứng đáng với tiềm năng sẳn có của mình.

Sau cùng, nếu tình trạng Việt Nam trong tương lai sẽ xảy ra theo đúng lời ông Nghị tiên đoán, thì 104 năm nữa dưới tấm bảng chỉ đường của Đảng với khẩu hiệu:”Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản trị và Nhân dân làm chủ” … thì chắc, ngàn năm sau cũng chưa đi tới con đường xã hội chủ nghĩa được.

Mai Thanh Truyết

Con đường Việt Nam

Houston – 30-7-2026

 

 

 

 

Chuyện Đời Thường ngày 11/8/2026

Radio Dallas VVA 1600 AM

Tàu Hủ - Món ăn dân dã đầy dinh dưỡng của Việt Nam

 

Sau khi giới thiệu chương trình:

 

LB1: Tàu hủ (hay đậu phụ, đậu hủ), một thực phẩm rất quen thuộc nhưng có nhiều giá trị về dinh dưỡng, môi trường và sức khỏe. Đối với Phật giáo, tàu hủ là một nguồn nguyên liệu hết sức quan trọng có nhiều tác nhân dinh dưỡng cho người ăn chay. Chuyện đời thường hôm nay xin được trao đổi với TS MTT qua đề tài:” Tàu Hủ - Món ăn dân dã đầy dinh dưỡng của Việt Nam”.

Tàu hủ được chế biến từ hạt đậu nành. Sau khi ngâm, xay với nước, lọc lấy sữa đậu nành, người ta đun sôi rồi cho chất kết tủa như thạch cao thực phẩm (calcium sulfate), magnesium chloride (nigari) hoặc glucono delta-lactone (GDL). Protein đậu nành đông lại thành khối và được ép thành tàu hủ. Xin anh Truyết nói thêm về những giá trị dinh dưỡng của tàu hủ ạ.

MTT1: Thưa Cô LB và quý thính giả của Radio VVA 1600 AM. Tảu hủ là tên gọi ở miền Nam, còn người Bắc gọi là đậu hủ. Nói về giá trị dinh dưỡng, tàu hủ là một trong những nguồn protein thực vật tốt nhất. Về thành phần cấu tạo tàu hủ, trong đó gồm:

• Protein khoảng 8–15 g/100 g (tùy loại).
• Chứa đầy đủ các acid amin thiết yếu, tuy hàm lượng methionine hơi thấp hơn protein động vật.
• Giàu canxi nếu được làm bằng calcium sulfate.
• Có sắt, magie, kali và một số vitamin nhóm B.
• Không chứa cholesterol.
• Hàm lượng chất béo chủ yếu là chất béo không bão hòa.

Đối với người lớn tuổi, tàu hủ là thực phẩm rất có lợi vì mềm, dễ tiêu hóa, ít gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa và có thể thay thế một phần thịt đỏ.

Về góc nhìn môi trường, nếu so với sản xuất thịt bò hoặc thịt heo, sản xuất tàu hủ thì tiêu tốn ít nước hơn, phát thải khí nhà kính thấp hơn nhiều, sử dụng đất canh tác ít hơn, tạo ra ít chất thải hữu cơ hơn. Vì vậy, nhiều nhà khoa học xem tàu hủ là một trong những nguồn protein bền vững nhất cho tương lai.

Những cũng cần nên lưu ý là tàu hủ rất tốt, nhưng cũng có vài điểm cần quan tâm:

• Về An toàn thực phẩm: Tàu hủ có hàm lượng nước rất cao nên rất dễ nhiễm vi khuẩn nếu bảo quản không đúng nhiệt độ.
• Về Chất lượng nguyên liệu: Nên chọn tàu hủ làm từ đậu nành sạch, tránh các cơ sở sử dụng chất bảo quản hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc.
• Đậu nành chứa chất isoflavone. Theo phần lớn nghiên cứu hiện nay, việc ăn đậu nành với lượng thông thường không làm giảm testosterone ở nam giới và còn có thể mang lại lợi ích cho tim mạch và xương.

LB2: Như vậy có nên ăn mỗi ngày, không anh? Và những lợi ích chính của tàu hủ như thế nào thưa anh?

MTT2: Đối với người khỏe mạnh, có thể ăn tàu hủ 3–7 lần mỗi tuần, thậm chí mỗi ngày với lượng vừa phải (khoảng 100–200 g/ngày), kết hợp với nhiều nguồn protein khác như cá, trứng, các loại đậu và rau quả để cân đối dinh dưỡng. Tàu hủ là một thực phẩm giàu dinh dưỡng, giá thành thấp, thân thiện với môi trường, phù hợp với xu hướng dinh dưỡng bền vững của thế giới. Nếu được sản xuất từ đậu nành sạch và bảo quản đúng cách, đây là một trong những thực phẩm đáng khuyến khích trong khẩu phần ăn hằng ngày. Những lợi ích chính của tàu hủ gồm:

Tàu hủ cung cấp đạm chất lượng cao: Tàu hủ chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể cần, rất thích hợp cho người ăn chay, người lớn tuổi và người muốn giảm thịt đỏ.

Tốt cho tim mạch vì không chứa cholesterol, hàm lượng chất béo bão hòa thấp, trong khi có nhiều chất béo không bão hòa có lợi cho tim. Ăn các thực phẩm từ đậu nành như tàu hủ thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim.

Giúp xương chắc khỏe: Nhiều loại tàu hủ được kết tủa bằng canxi nên rất giàu canxi. Cung cấp thêm magie và phospho, là những khoáng chất quan trọng cho xương.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng: Ít calo nhưng giàu đạm nên tạo cảm giác no lâu và phù hợp cho người muốn giảm cân hoặc duy trì cân nặng.

Giàu chất chống oxy hóa: Tàu hủ chứa các hợp chất isoflavone từ đậu nành, có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm. Các nghiên cứu trên người không cho thấy việc ăn tàu hủ làm tăng nguy cơ ung thư; ngược lại, khi dùng trong chế độ ăn cân bằng, nó có thể mang lại lợi ích sức khỏe.

Phù hợp với người cao tuổi: Tàu hủ mềm, dễ nhai, dễ tiêu hóa, có thể thay thế một phần thịt, giúp giảm gánh nặng tiêu hóa.

LB3: Tàu hủ đối với thị trường người Việt hải ngoại, đặc biệt đối với người ăn chay như thế nào?

MTT3: Đây là một câu hỏi rất thú vị, vì nó không chỉ liên quan đến dinh dưỡng mà còn đến văn hóa, kinh tế và xu hướng tiêu dùng của cộng đồng người Việt hải ngoại.

1.    Tàu hủ là thực phẩm gần như không thể thiếu: Đối với người Việt ở hải ngoại, đặc biệt tại Hoa Kỳ, Canada, Úc và châu Âu, tàu hủ vẫn giữ vị trí rất quan trọng vì là món ăn gắn với ký ức quê hương, dễ chế biến thành nhiều món Việt như tàu hủ chiên sả ớt, tàu hủ kho nấm, bún riêu chay, bún bò Huế chay, canh chua chay, đậu hũ nhồi khổ qua... Hầu như tất cả món chay đều cần có tàu hủ.

Đây là những món ăn giúp duy trì bản sắc ẩm thực Việt ngay cả khi sống xa quê.

2.    Còn đối với người ăn chay: Đây là nhóm khách hàng rất lớn. Có thể chia thành ba nhóm: - Người ăn chay theo tín ngưỡng Phật giáo - Người ăn chay vì sức khỏe - Người ăn thuần chay (vegan) vì môi trường và quyền động vật. Đối với cả ba nhóm trên, tàu hủ là nguồn protein chủ lực vì giá thành thấp, giàu chất đạm, dễ chế biến, phù hợp với nhiều món ăn.

Xu hướng ăn thực vật (plant-based) tại Bắc Mỹ trong nhiều năm qua cũng góp phần làm nhu cầu đối với các sản phẩm từ đậu nành tăng lên.

3. Thị trường người Việt hải ngoại còn nhiều tiềm năng: Riêng tại Hoa Kỳ có hàng triệu người gốc Việt, tập trung ở California, Texas, Washington và nhiều bang khác. Ngoài người Việt còn có người Hoa, người Nhật, người Đại Hàn, người Thái, và người ăn chay bản xứ. Do đó, nếu sản phẩm đạt phẩm chất cao thì thị trường không chỉ giới hạn trong cộng đồng người Việt.

4. Xu hướng mới: thực phẩm sạch: Đây là điểm tôi nghĩ sẽ đặc biệt phù hợp với mối quan tâm lâu nay của ông về môi trường và thực phẩm an toàn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến: thực phẩm không biến đổi gen (Non-GMO), thực phẩm hữu cơ (Organic), không chất bảo quản, ít phụ gia, và quy trình sản xuất minh bạch. Một cơ sở sản xuất tàu hủ đáp ứng được các tiêu chuẩn này sẽ có lợi thế cạnh tranh đáng kể.

LB4: Theo LB thấy, có nhiều người một khi ăn tàu hủ vào dù bất cứ dưới dạng thức ăn nào thì…bị dị ứng. Anh Truyết nghĩ sao về vấn đề nầy?

MTT4: Đúng như vậy LB. Có người dị ứng đậu nành không nên ăn. Người đang dùng thuốc điều trị suy tuyến giáp trạng (levothyroxine) vẫn có thể ăn tàu hủ, nhưng nên dùng cách thời điểm uống thuốc vài giờ để tránh ảnh hưởng hấp thu thuốc.

Câu hỏi được đặt ra là có những dị ứng nào trong việc ăn tàu hủ không? Tuy tàu hủ là thực phẩm an toàn đối với đa số mọi người, nhưng vẫn có một số người có thể bị dị ứng hoặc không dung nạp được với đậu nành. Các trường hợp thường gặp gồm:

Dị ứng đậu nành (Soy allergy): Đây là dị ứng quan trọng nhất. Những triệu chứng nhẹ xảy ra như: - Ngứa miệng hoặc cổ họng - Nổi mề đay, ngứa da - Môi hoặc lưỡi hơi sung - Đau bụng, tiêu chảy hoặc buồn nôn. Còn những triệu chứng nặng nhưng rất hiếm xảy ra như: - Khó thở - Khò khè - Sưng thanh quản - Tụt huyết áp. Nếu có các triệu chứng nặng trên sau khi ăn tàu hủ, cần được cấp cứu ngay.

Cũng cần nên nói thêm, còn có những người không dung nạp đậu nành: Trường hợp nầy, không thể gọi là dị ứng được. Người bệnh có thể bị đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy, khó tiêu. Nguyên nhân là hệ tiêu hóa nhạy cảm với một số carbohydrate trong đậu nành.

Những ai dễ bị dị ứng nhất? - Trẻ em có tiền sử dị ứng thực phẩm - Người dị ứng đậu phộng hoặc một số loại đậu khác (không phải ai cũng bị, nhưng nguy cơ cao hơn) - Người có cơ thể dị ứng như hen suyễn, bịnh ngứa ngáy còn gọi là chàm (eczema), viêm mũi dị ứng. Một lời khuyên thực tế là, đối với hơn 95% người trưởng thành khỏe mạnh, tàu hủ là một thực phẩm rất tốt. Điều quan trọng hơn là: - Chọn tàu hủ được sản xuất hợp vệ sinh - Không ăn quá nhiều một loại thực phẩm duy nhất - Kết hợp với rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá, trứng hoặc các nguồn đạm khác để có chế độ ăn cân bằng.

Dị ứng với tàu hủ không phổ biến ở người lớn, nhưng khi đã có phản ứng dị ứng thật sự thì không nên chủ quan. Một số người lần đầu chỉ bị nổi mề đay nhẹ, nhưng những lần tiếp xúc sau có thể xảy ra phản ứng nặng hơn. Vì vậy, nếu đã từng có phản ứng rõ ràng sau khi ăn tàu hủ hoặc các sản phẩm từ đậu nành, nên được bác sĩ đánh giá để xác định mức độ nguy cơ và hướng dẫn phòng ngừa phù hợp, thưa cô LB.

LB5: Như vậy, có thể đây là một cơ hội tốt cho các doanh nghiệp Việt, nếu người Việt đầu tư có bài bản, có thể phát triển các chuỗi sản phẩm như: tàu hủ tươi, tàu hủ hữu cơ, tàu hủ mềm kiểu Nhật, tàu hủ chiên, tàu hủ đông lạnh, tàu hủ ăn liền, tàu hủ non dùng cho các nhà hàng. Cũng như, kết hợp với các sản phẩm khác như sữa đậu nành, tàu hủ ky, chả chay và nước sốt chay sẽ giúp đa dạng hóa danh mục sản phẩm. Anh Truyết thấy được không anh?

MTT5: Nói về góc nhìn chiến lược, tôi thấy, nếu nhìn dưới góc độ kinh doanh, tôi cho rằng thị trường tàu hủ dành cho cộng đồng người Việt hải ngoại sẽ không còn tăng trưởng bùng nổ nữa, vì đây là mặt hàng đã khá phổ biến vì trên thị trường, tàu hủ sản suất công nghiệp đã chiếm lĩnh thị trường rồi.  Tuy nhiên, về phần “tàu hủ có phẩm chất cao”, tàu hủ vẫn còn nhiều chỗ cạnh tranh. Người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hương vị truyền thống, quy trình sản xuất sạch và bao bì hiện đại. Bên cạnh đó, việc mở rộng sang khách hàng không phải người Việt, đặc biệt là những người theo chế độ ăn chay, thuần chay hoặc quan tâm đến sức khỏe, có thể tạo ra tiềm năng tăng trưởng lớn hơn so với nhắm vào việc chỉ phục vụ cộng đồng người Việt.

LB6: Xin anh cho biết tàu hủ truyền thống và tàu hủ công nghiệp khác nhau thế nào.

MTT6: Tàu hủ truyền thống có nhiều ưu điểm như thường làm trong ngày, hương vị thơm tự nhiên của đậu nành, có ít phụ gia, có kết cấu mềm và có vị béo đặc trưng. Tuy nhiên, cũng có một vài nhược điểm qua thời gian bảo quản ngắn (1–3 ngày nếu giữ lạnh), phẩm chất không đồng đều giữa các cơ sở sản xuất. Và quan trọng hơn hết, nếu quy trình vệ sinh không tốt, nguy cơ nhiễm vi sinh rất cao so với tàu hủ công nghiệp.

Đối với Tàu hủ công nghiệp, có nhiều ưu điểm như: - Phẩm chất đồng đều - Quy trình vệ sinh được kiểm soát chặt chẽ - Có thể bảo quản nhiều tuần nếu đóng gói vô trùng (pasterized) – Và việc truy xuất nguồn gốc thuận tiện hơn.

Còn nhược điểm cũng cần được nêu ra đây như việc dùng những hóa chất ổn định hoặc chất tạo cấu trúc “cứng hay mềm”. Có thêm một số hóa chất trong quá trình sản xuất vì vậy cho nên, tàu hủ công nghiệp thường làm giảm hương vị tự nhiên. Do đó, người tiêu dùng thường cảm nhận là "ít thơm" hơn tàu hủ truyền thống.

Nếu nhà sản xuất công nghiệp sử dụng nguyên liệu tốt, quy trình sạch và phụ gia đúng quy định thì phẩm chất dinh dưỡng không hề kém tàu hủ truyền thống. Vấn đề cốt lõi là phẩm chất nguyên liệu và quy trình sản xuất, chứ không chỉ là quy mô lớn hay nhỏ mà thôi..

LB7: Còn tàu hủ có liên quan gì đến GMO (đậu nành biến đổi gen) như thế nào thưa anh?

MTT7: Tàu hủ và đậu nành GMO. Đây là chủ đề gây nhiều tranh luận. Trên thực tế, hiện nay, phần lớn đậu nành trồng tại Hoa Kỳ, Brazil và Argentina là đậu nành biến đổi gen (GMO). Đặc điểm chính là khả năng chịu thuốc diệt cỏ hoặc chống một số sâu bệnh. Điều này có nghĩa là nhiều sản phẩm tàu hủ trên thị trường quốc tế có thể được làm từ đậu nành GMO, trừ khi được ghi rõ là Non-GMO hoặc Organic.

Cho đến nay, các cơ quan quản lý lớn trên thế giới đã kết luận rằng các giống GMO đang được phê duyệt để tiêu dùng không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy chúng gây hại trực tiếp cho sức khỏe khi được sử dụng đúng quy định.

Tuy nhiên, vẫn có những tranh luận về tác động lâu dài đến đa dạng sinh học, nguy cơ cỏ dại kháng thuốc, việc sử dụng nhiều thuốc diệt cỏ trong một số hệ thống canh tác, sự phụ thuộc của nông dân vào nguồn giống thương mại. Vì vậy, nhiều người chọn sản phẩm Non-GMO hoặc Organic không chỉ vì sức khỏe mà còn vì những cân nhắc về môi trường và mô hình nông nghiệp.

LB8: Chúng ta có nên ăn tàu hủ khi mắc một số bệnh không anh Truyết?

MTT8:  Nói về Sỏi thận: Không phải tất cả sỏi thận đều giống nhau. Nếu là sỏi canxi oxalat, tàu hủ nhìn chung vẫn có thể dùng với lượng hợp lý. Điều quan trọng hơn là uống đủ nước, hạn chế thực phẩm quá nhiều oxalat nếu bác sĩ khuyến nghị, và duy trì lượng canxi trong chế độ ăn ở mức phù hợp thay vì cắt bỏ hoàn toàn.

Nói về bịnh Thống phong - Gout: Đây là vấn đề từng gây nhiều hiểu lầm. Trước đây người ta lo ngại đậu nành làm tăng acid uric, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy tàu hủ và các sản phẩm đậu nành không làm tăng nguy cơ gout như thịt đỏ hay nội tạng, và tàu hủ có thể là nguồn thay thế protein tốt cho người bệnh gout.

Nói về Ung thư: Đây cũng là chủ đề được nghiên cứu rất nhiều. Đối với phần lớn người dân, việc ăn đậu nành ở mức vừa phải được xem là an toàn thì hiện nay, không có bằng chứng cho thấy tàu hủ làm tăng nguy cơ ung thư.

Ở phụ nữ từng mắc ung thư vú, nhiều nghiên cứu quan sát còn ghi nhận việc tiêu thụ thực phẩm từ đậu nành ở mức thông thường không làm tăng nguy cơ tái phát, và trong một số quần thể còn liên quan đến kết quả sức khỏe thuận lợi hơn. Tuy nhiên, người đang điều trị nên trao đổi với bác sĩ điều trị để được tư vấn phù hợp với tình trạng cụ thể. Đó là tất cả những gì tôi có thể chia xẻ cùng lB và thính giả của VVA.

LB9: Cảm ơn TS MTT đã cho thính giả nhiều điều hữu ích về tàu hủ. Thính giả được biết thêm về sự hiện diện của tàu hủ trong bữa cơm Việt. xin anh cho vài nhận định sau cùng cho buổi trao đổ qua câu Chuyện Đời Thường hôm nay.

MTT9: Đứng về góc nhìn của một nhà môi trường, tôi không xem tàu hủ đơn thuần là một món ăn. Nó là một mắt xích trong hệ thống thực phẩm bền vững. Một chiến lược quốc gia khuyến khích sử dụng nhiều hơn các nguồn protein thực vật như tàu hủ, song song với việc bảo đảm nguồn nguyên liệu sạch, kiểm soát chất lượng và phát triển nông nghiệp bền vững, có thể mang lại lợi ích đồng thời cho sức khỏe con người, môi trường và kinh tế.

Nói về Việt Nam một chút:"Việt Nam có thể xây dựng một nền công nghiệp đậu nành sạch từ đồng ruộng đến bàn ăn như Nhật Bản hay không, và những rào cản lớn nhất hiện nay là gì?" Đây là câu hỏi không chỉ về thực phẩm mà còn về chiến lược phát triển quốc gia. Top of Form

Trong nhiều thập niên, người ta thường đo sự phát triển bằng số lượng nhà máy, sản lượng thép hay tốc độ tăng GDP. Nhưng trong thế kỷ XXI, một quốc gia còn được đánh giá qua khả năng sản xuất thực phẩm an toàn, bảo vệ tài nguyên và gìn giữ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

Nếu Việt Nam xây dựng được những chuỗi giá trị như "Chuỗi Đậu Nành Xanh", thì thành công không chỉ nằm ở những miếng tàu hủ ngon hơn hay kim ngạch xuất khẩu cao hơn. Thành công lớn hơn là hình thành một mô hình phát triển trong đó kinh tế, môi trường và con người cùng được đặt vào trung tâm của mọi sự phát triển là phát triển đất nước nhưng không để thế hệ mai sau phải gánh chịu những chi phí môi trường mà chúng ta có thể phòng tránh từ hôm nay.

Điều tôi thấy đáng quý hôm nay là chúng ta đã bắt đầu từ một chủ đề rất đời thường – tàu hủ – nhưng rồi đi đến những vấn đề lớn hơn: nông nghiệp, môi trường, sức khỏe cộng đồng, kinh tế tuần hoàn và cuối cùng là con đường phát triển của Việt Nam. Đó cũng là cách nhiều chính sách lớn trên thế giới hình thành từ những điều rất nhỏ nhưng có ảnh hưởng sâu rộng.

Vì vậy, "Tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi được dùng để phục vụ con người; và phát triển chỉ thật sự có giá trị khi con cháu mai sau có thể tự hào về những gì chúng ta để lại." Cảm ơn Quý vị đã lắng nghe…

Mai Thanh Truyết