Thưa Bà Con,

Nhân Ngày Lễ Tạ Ơn năm nay 2020, người viết xin gửi một bài về một nét sống, một hình thức văn hóa đặc biệt của người Thụy Điển và các quốc gia Bắc Âu. Một lối sống:” “Not too little. Not too much. Just right.” đã là “kim chỉ nam” cho họ hàng ngàn năm qua.

Xin Bà Con một chút lắng lòng nhìn lại chính mình đã sống, đã nghĩ, đã làm gì …cho chính mình, người than của mình, và tha nhân từ khi hiện diện trên cõi Ta Bà nầy…

***

Lagom – Một nét văn hóa đặc biệt của Thụy Điển

 

Thưa Bạn,

Nếu có một từ định nghĩa cuộc sống hiện đại của chúng ta như thế nào? Câu trả lời là: dư thừa. Chúng ta sở hữu quá nhiều thứ, quá nhiều thứ tranh giành sự chú ý của chúng ta. Và cũng có quá nhiều áp lực để có một cuộc sống hoàn hảo (?) mà mọi người lên mạng toàn cầu tìm kiến thì cũng có ngay(!). Thật là choáng ngợp.

Và trong khi nhiều người đang theo đuổi chủ nghĩa tối giản dị để chống lại sự kiệt quệ của cuộc sống hiện đại, điều đó có thể hơi đi quá giới hạn trong cuộc sống thực tế. Đó là lý do tại sao bạn cần biết về khái niệm ‘Lagom’ của Thụy Điển, khái niệm này tôn vinh ý tưởng “vừa đủ”. Đó là không gian giữa chủ nghĩa tối giản dị và một cuộc sống thừa thải.

Trong một thế giới với nhịp độ sinh hoạt rất nhanh nhẩu và vội vã, nếu bạn thử nghiệm sống chậm lại một chút và tận hưởng một cuộc sống với ít áp lực hơn, ít căng thẳng hơn và dành nhiều thời gian hơn cho mọi thứ bạn thích và yêu thích?

Như vậy, điều đó có tuyệt vời không bạn?

Lagom (phát âm là “lar-gohm”) có lẽ là lý do tại sao Thụy Điển là một trong những quốc gia được xếp hạng là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới, với sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống lành mạnh và mức sống cao.

Lagom là một phần quan trọng của nền văn hóa ở Thụy Điển.

1-    Ý nghĩa của Lagom Thụy Điển

Nó có nghĩa là:“Không quá ít. Không quá nhiều. Đúng rồi."- “Not too little. Not too much. Just right.”

Ba “suy nghĩ” đơn giản trên đã gói gọn toàn bộ triết lý dân chủ xã hội của Thụy Điển về cuộc sống nhằm khuyên mọi người nên có đủ nhưng không quá nhiều:

·       Tại văn phòng, các chuyên gia làm việc chăm chỉ nhưng không làm tổn hại đến các phần khác trong cuộc sống của họ, tức là họ đang tuân theo lý tưởng lagom đó.

·       Thay vì đốt cháy bản thân với một tuần làm việc 60 giờ hay hơn nữa và sau đó bị căng thẳng, lagom khuyến khích sự cân bằng và sống ở đâu đó ở giữa (living somewhere in the middle).

·       Các cá tính khác của bạn bao gồm tiết kiệm, giảm căng thẳng, tạo ra sự cân bằng hoàn hảo giữa công việc và giải trí và tập trung vào các mối quan tâm về môi trường và hệ sinh thái bền vững.

Tục ngữ cổ của Thụy Điển có câu: “Lagom är bäst” - “Lượng vừa đủ (right amount) là tốt nhất”.

Đọc đến đây, chắc bạn đang tập thể dục về Lagom nhiều mặt trong cuộc sống của bạn rồi đó…khi mang khái niệm Lagom vào trong đầu…

Đối với người Thụy Điển, Lagom là một lối sống, một thói quen của tâm trí. "Có một tư duy trong nội tâm về sự chấp nhận và hài lòng với chính mình. Đó là một phần của bí quyết để trở nên hạnh phúc và đừng nghĩ gì thêm nữa.

Triết lý của Lagom rất đơn giản và cung cấp một giải pháp thay thế cho ý tưởng ‘luôn tìm kiếm điều tốt nhất tiếp theo.

Khái niệm này khuyến khích sự cân bằng tổng thể trong cuộc sống của chúng ta: mọi thứ ở mức độ vừa phải.

Nó đối lập với chủ nghĩa duy vật – materialism và chủ nghĩa tiêu dùng - consumerism.

2-    Cần nắm vững nghệ thuật điều độ - Art of moderation

Hãy tiết chế một phầm của sự ham muốn cá nhân, nhờ đó bạn có thể nếm trải những niềm vui trong cuộc sống.

Chìa khóa để trải nghiệm sự thỏa mãn và vui vẻ thực sự là điều độ. Marcus Tillius Cicero nói: “Đừng bao giờ làm quá mức, hãy để sự điều độ hướng dẫn bạn”.

Trong một thế giới bận rộn mà giờ đây chúng ta có thể truy cập vào hầu hết mọi thứ bất cứ lúc nào, Lagom giới thiệu một cách đơn giản và cân bằng để sống và làm việc mà không bỏ lỡ bất cứ điều gì.

Lagom là một loại chủ nghĩa tối giản (minimalism) mới dành cho những ai mong muốn sống với ít tài sản vật chất hơn nhưng hướng đến vui sống một cuộc sống trọn vẹn hơn.

Nhưng Lagom còn vượt xa hơn cả việc theo đuổi chủ nghĩa tối giản nữa. Trên thực tế, chủ nghĩa nầy có thể dạy chúng ta những bài học quý giá về cách sống một cuộc sống hạnh phúc hơn.

Anna Brones viết trong cuốn sách mới của mình, “Live Lagom: Sống cân bằng theo cách Thụy Điển”, “Áp dụng ý nghĩa Lagom vào cuộc sống hàng ngày của chúng ta - trong lúc chúng ta ăn, những gì chúng ta mặc, cách chúng ta sống, cách chúng ta làm việc – “có thể chỉ là một mẹo nhỏ vì chấp nhận một lối sống cân bằng, bền vững hơn, chào đón những thú vui của sự tồn tại hơn là những thú vui tiêu dùng” (might just be the trick for embracing a more balanced, sustainable lifestyle that welcomes the pleasures of existence rather than those of consumption).

Niki Brantmark nhận định trong quyển sách ‘Nghệ thuật Sống đời sống cân bằng và hạnh phúc - Thụy ĐiểnThe Swedich Art of Living a Balanced, Happy Life’ rằng: “Trong thời đại mà chúng ta đang sống ngày càng bận rộn và cảm thấy dính liền với 24/7, tôi nghĩ chúng ta nên chuyển hướng người Thụy Điển, sống chậm lại và dành nhiều thời gian hơn để thư giãn. Đây có thể là thưởng thức uống trà - fikas với đồng nghiệp, bạn bè hoặc gia đình, có thể là nghỉ trưa để thư giãn và chuẩn bị cho buổi chiều, xử dụng cuối tuần để đi ra ngoài trong một ngày đến rừng, bãi biển hoặc công viên địa phương hoặc tận hưởng một hoạt động tương tự như nướng bánh trong lò, đọc sách hoặc làm thủ công”.

Lagom còn là một phong cách tạo dựng ra hạnh phúc thích hợp cho từng đối tượng khác nhau. Jaime Kurtz, Tiến sĩ, Giảng sư tâm lý học tại Đại học James Madison viết trên tạp chí Psychology Today:”Để có một cuộc sống hạnh phúc và cân bằng hơn, hãy bắt đầu bằng cách tự hỏi bản thân, "Đây có phải là Lagom không?"

·       Hãy hỏi điều nầy khi bạn nhìn vào bên trong tủ quần áo chật chội của mình, hoặc khi bạn xem xét mối quan hệ của mình với công việc.

·       Hãy hỏi điều nầy khi một phần lớn thức ăn được đặt trước mặt bạn hoặc khi bạn tự nghĩ xem có nên ăn ly kem thứ hai không?

·       Hãy hỏi điều nầy về cuộc sống của bạn nói chung. Giữa những câu hỏi điển hình hơn về cuộc sống của người Mỹ. Tại sao tôi ngồi ở đây? Tôi có vui không?" và "Tôi có thể làm tốt hơn không?" thêm vào những câu hỏi hợp lý hơn nhiều sau: "Tôi có hài lòng không?" "Điều này đã đủ tốt chưa?"

Từ những câu hỏi trên, bạn có thể tìm thấy sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân - cho bản thân có thêm thời gian để làm những điều bạn yêu thích – và về lâu về dài, bạn sẽ tìm thấy sự cân bằng đó.

Nếu bạn hoàn thành công việc đúng hạn, bạn dành cho mình nhiều thời gian hơn cho gia đình và các mối quan hệ của mình.

Hãy cho bản thân nhiều thời gian cá nhân hơn để làm những điều bạn yêu thích, bạn sẽ trở nên khỏe mạnh và hạnh phúc hơn trong quá trình nầy.

3-    Chúng ta có thể học được gì từ Lagom Thụy Điển?

 

Nếu bạn hình dung những người hạnh phúc nhất thế giới, bạn có thể hình dung một quốc đảo ở đâu đó, nơi mọi người ngồi trên bãi biển uống nước dừa cả ngày. Nhưng thực tế hơn, bạn có thể hình dung ra một anh chàng mặc quần ”xà lỏn” mỏng manh, tám tháng không làm việc sau thời gian sinh con, đạp xe đưa hai đứa con nhỏ đến quán cà phê dưới bầu trời lạnh giá.

Đó là cuộc sống của người Bắc Âu - Scandinavia với Lagom của họ!

 

Trên thực tế, Báo cáo Hạnh phúc Thế giới của Liên hiệp quốc (The UN’s World Happiness Report) hiện xếp các quốc gia như Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy và Thụy Điển đứng đầu trong danh sách các quốc gia hạnh phúc. Ngược lại, nước Mỹ, một quốc gia tiến bộ nhứt thế giới về mọi thứ, ngoại trừ sự khiêm tốn (humility) đang nằm trong giai đoạn trượt dốc hạnh phúc (happiness slippage), từ vị trí thứ ba xuống thứ 19 chỉ trong vòng 10 năm ngắn ngủi.

 

Các lý do giải thích cho sự giảm sút đó là "sự hỗ trợ xã hội giảm sút" (declining social support) và "gia tăng tham nhũng." Nhìn chung, bạn có thể không làm được gì nhiều về các hợp đồng xã hội, nhưng nếu bạn đang cố gắng để có được hạnh phúc như người Đan Mạch hoặc người Phần Lan hay Thụy Điển, bạn có thể tự hỏi: “Họ biết gì về hạnh phúc mà người Mỹ không biết?

 

·       Điều số 1 mà người Bắc Âu Scandinavi xem nguồn gốc của hạnh phúc là sự cống hiến quyết liệt của họ để thực sự tận hưởng cuộc sống của mình. Thời gian nghĩ làm mà chính phủ dành cho công dân là vô lý dựa theo tiêu chuẩn của Mỹ. Dorte Riggelsen, Tổng lãnh sự Đan Mạch tại New York cho biết: “Chúng tôi đang làm việc rất hiệu quả. “Nhưng chúng tôi cũng tôn trọng thời gian nghỉ ngơi dành cho gia đình bạn. Bạn thấy Đan Mạch đạp xe sớm để đi làm, sau đó họ đi làm về vào buổi chiều muộn để dành thời gian cho gia đình - điều đó tạo nên một môi trường tốt hơn cho trẻ em và người lớn

·       Catherine Gilmore-Lawless, một chuyên gia y tế người Mỹ gốc Canada từng du học ở Stockholm và sau đó chuyển đến đó ở luôn cho biết: “Họ có những kỳ nghỉ rất dài. “Năm tuần, và có thể để dành thời gian tích lũy”.

·       Trong một thế giới có nhịp độ nhanh, điều đó sẽ tuyệt vời hơn nếu bạn có thể sống chậm lại và tận hưởng một cuộc sống ít áp lực hơn, ít căng thẳng hơn và dành nhiều thời gian hơn cho những điều mình yêu thích, phải không bạn.

 

4-    Thay lời kết

 

Lagom là triết lý sống mà bạn có thể áp dụng vào gần như mọi khía cạnh trong cuộc sống thường ngày.

Lagom không chỉ là đơn giản hóa mọi thứ, mà nó còn giúp bạn giảm bớt căng thẳng và khiến bạn tìm thấy bình an và hạnh phúc trong sự cân bằng.

Lagom cũng giúp bạn nhận ra rằng đôi khi những điều đơn giản nhất lại mang đến cho bạn nhiều niềm vui nhất.

Và để kết luận, đề nghị vài điều dưới đây sẽ giúp chúng ta có thể có một cuộc sống cân bằng:

·       1- Chăm sóc và nuôi dưỡng chính bản thân mình: Bạn không thể hoàn thành bất cứ điều gì nếu bạn không khỏe mạnh. Nghỉ ngơi nhiều, tập thể dục và ăn uống hợp lý. Nhiều người trong chúng ta nghĩ rằng chúng ta có thể đốt nến ở cả hai đầu, ăn đồ ăn vặt (junk food), tập thể dục rất ít mà vẫn hoạt động đầy đủ. Bạn có thể thoát khỏi điều này một thời gian khi bạn còn trẻ, tuy nhiên, tại một số thời điểm nào đó, cách sống nầy sẽ đưa chúng ta đến kiệt sức. Tốt nhất, hãy dành thời gian mỗi ngày cho một hoạt động mà bạn yêu thích, chẳng hạn như đi bộ, tập thể dục hoặc nghe nhạc. Hoặc, cho phép bản thân thư giãn sau một ngày bận rộn bằng cách đọc sách, thiền định hoặc tắm nước nóng.

·       2- Biết ưu tiên của bạn là gì: Sự cân bằng không đòi hỏi sự nhồi nhét trong mọi hoạt động có thể. Xem xét các giá trị của bạn và quyết định điều gì quan trọng đối với bạn, và sau đó thiết lập ranh giới giới hạn của bạn.

·       3- Tạo ra một sự suy nghĩ chính chắn và có hiệu quả: Hãy tổ chức và lập kế hoạch trước. Hãy dành thời gian vào đầu mỗi tuần để đánh giá những việc cần phải làm. Lập danh sách việc cần làm trong một kế hoạch ngắn hạn hay dài hạn…

·       4- Mong đợi và chấp nhận điều bất ngờ xảy đến: Thay vì căng thẳng và khó chịu, hãy học cách lăn xả khi có điều gì đó mà bạn không thể kiểm soát xảy ra. Bạn có thể bị kẹt xe, máy tính của bạn có thể bị hỏng hoặc con bạn có thể bị bệnh thủy đậu. Sự việc xảy ra. Tất cả chúng ta đã trải qua những điều không mong đợi. Nếu bạn chấp nhận rằng bất cứ điều gì có thể xảy ra bất cứ lúc nào, thì sẽ ít có khả năng khiến bạn chệch hướng khi nó xảy ra.

·       5- Duy trì một thái độ tinh thần tích cực: Bắt đầu mỗi ngày với ý định làm tốt nhứt và hiệu quả nhứt. Nó có thể không phải lúc nào cũng diễn ra theo kế hoạch, nhưng nó có thể diễn ra suôn sẻ hơn nếu bạn đặt nó vào một trường hợp bất lợi nào đó!

Làm được những điều như trên, bạn đã đạt được một phần của cuộc sống cân bằng và học luôn cách đối phó với nghịch cảnh, những sự kiện không tiên liệu trước.

Mặc dù chúng ta không thể đoán trước và lập kế hoạch cho tất cả mọi thứ trong cuộc sống của mình, nhưng chúng ta có thể quyết định cách thức, địa điểm và thời gian để tập trung năng lượng của mình vào một việc gì đó cần làm.

Hy vọng những suy nghĩ góp nhặt trên sẽ gơi ý cho bạn chuẩn bị môt lối sống mới về cung cách sống cân bằng – ít nhu cầu – giản dị…nhứt là đối với những người đã bước qua tuổi…thất thập!

Ông Bà ta ngày xưa đã có những cuộc sống cân bằng, ít nhu cầu, đã thực hiện …Lagom Thụy Điển mà chúng ta chưa hay không để ý vì cuộc tranh đấu vội vã cho đời sống không giống như Cụ Nguyễn Khuyến với:

  

 

 

Hay Tản Đà qua bài thơ:

Thân chúc Bà Con một ngày an bình…

Mai Thanh Truyết

Mùa Lễ Tạ Ơn 2020

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

Thưa Bà Con,

YourStory kỳ nầy nói đến một người trẻ ít người biết đến ngoài các anh chị em trong Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam Nam California niên khóa 2004-2005 mà anh là một thành viên trong đó. Biết được anh qua sinh hoạt với Tổng hội có trụ sở ở đường Western, Westminster, CA. Anh đã ra đi thình lình sau một cơn bạo bịnh đột ngột mang theo những ước mơ thiên thần…

Cũng chính anh đã giúp tôi một phần trong dụ án thanh lọc Arsenic – Thạch tín ở Đồng Bằng Sông Cửu Long, hiện đang được thử nghiệm ở một số tỉnh từ năm 2018…

Nhân mùa Tạ Ơn năm nay, 2020, xin có lời cầu nguyện cho linh hồn Nguyễn Ngọc Phú được siêu thoát…

Mời Bà Con chia xẻ câu chuyện dưới qua bài viết dưới đây:

***

Nguyễn Ngọc Phú Và Tôi

 

Vào tháng sáu năm 2010, bầu trời Orange không còn

rực rỡ nắng ấm như những năm qua. Năm nay thời tiết bất thường. Cái bất thường của Trời Đất dường như chia xẻ những điều nghịch lý thường xuyên xảy ra cho công đồng người Việt hải ngoại tại quận Cam trong thời gian gần đây.

Các đường phố không còn rộn ràng với sắc màu của hoa phượng tím, nhứt là ở ngã giao lộ của xa lộ 22, 5 và 57, vì bầu trời xám xịt không làm tăng được sắc sáng rực màu tím hoa cà của màu hoa của tuổi mộng mơ.

Sở dĩ tôi viết những dòng chữ trên không phải vì còn lưu luyến với tuổi học trò trong khi "chập chững" bước vào tuổi thất thập. Tôi viết ra đây, chính vì để nhớ và nhắc nhở các bạn trẻ một tấm gương sáng của cộng đồng, của một người con Việt hải ngoại và nhứt là một tấm lòng sắc son với Đất và Nước đang còn điêu linh và còn chịu dưới ách thống trị của cường quyền.

Đôi dòng hôm nay, tôi thực sự dành cho Nguyễn Ngọc Phú vì đã gần đến ngày kỷ niệm 5 năm ngày Phú ra đi ngày 7 tháng 6 năm 2005.

Phú thân mến,

Tôi biết Phú qua những sinh hoạt cộng đồng và tôi cũng đã gặp Phú một năm trước đó tại trụ sở của Tổng hội sinh Viên Nam California đường Western. Phú gọi tôi bằng Bác, nhưng tôi vội sửa lại là nên gọi tôi bằng Chú, thân mật và gần gũi hơn, vì chữ Bác cách xa quá.

Phú dáng người mảnh khảnh, tướng đi khoan thai chậm rãi nhưng vẫn lộ nét tự tin. Đầu luôn ngước thẳng về phía trước. Sau khi Phú ra trường, tôi được biết và chúc mừng Phú đã được nhận thẳng vào trường Y khoa.

Trong thời gian tiếp xúc với nhau, tôi thường chia xẻ với Phú về những trăn trở đối với đất nước. Phú lắng nghe và không có phản ứng. Tuy nhiên, trong Phú tôi đọc được những nỗi ưu tư qua sự thay đổi của ánh mắt của Phú.

Còn nhớ, trong một tiểu luận ra trường của Phú với tựa đề: “Ảnh hưởng chất Da cam-Dioxin trong chiến tranh Việt Nam”, tôi đã từng giúp Phú qua việc cung cấp những tài liệu chứng minh rằng:

·       Dioxin đã được Hoa Kỳ phun xịt từ năm 1961 đến 1970 vào những vùng không hay thưa dân cư từ vỹ tuyến 17 trở vào;

·       Thời gian bán hủy (50% tự hủy) của Dioxin là 7 ½ năm; (có nghĩa là cho đến thập niêm 1980, không còn vết tích của Dioxin trong môi trường nữa. (Xin đọc Câu Chuyện Da Cam/Dioxin Việt Nam, xuất bản 2008 do MTT).

 

Vào những năm 1980 và sau đó, CSBV kiện 37 Cty hóa chất Hoa Kỳ vì đã gây ra hơn 4 triệu nạn nhân mà tuyệt đại đa số là ở miền Bắc. Cáo buộc nầy đã được ông Tòa Jack Weinstein, New York bác bỏ vào tháng 3 năm 2005 và Tối Cao Pháp Viện phán quyết hủy vụ kiện năm 2008.

Tình thân thiết giữa Phú và tôi ngày càng thắm thiết hơn qua những chia xẻ về hiện tinh đất nước, do đó, tôi mới mạo muội nhờ Phú lấy những mẫu nước ở Việt Nam ở những nơi Phú đi qua, trong một dịp Phú về thăm viếng quê nhà cũng như quan sát trực diện những niềm đau của đất Mẹ.

Phú đã hoàn thành việc tôi nhờ, và cũng nhờ đó tôi có thêm một số tài liệu về tình trạng ô nhiễm Arsenic ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng trầm trọng thêm. Cho đến năm 2004 (tôi bắt đầu lấy mẫu nước và đất từ năm 1999 và có cảnh báo tình trạng ô nhiễm arsenic ổ Việt Nam vào năm 2002), một số tỉnh ở miền Nam có nồng độ arsenic đã vượt qua định mức cho phép trong nước uống là 10 phần tỷ do WHO ấn định mức an toàn của arsenic trong nước.

Niềm vui của Phú khi được chấp nhận vào Y khoa của đại học UCLA chưa kịp phôi pha, Phú vội vã ra đi sau cơn đột ngụy thình lình trong khi sinh hoạt cùng với các bạn sinh viên trong Tổng hội.

Phú ra đi để lại một sự mất mát lớn cho gia đình, cho Tổng hội sinh viên còn đang trên đà lớn mạnh, và nhứt là đối với giới trẻ Việt Nam ở hải ngoại. Cuộc dấn thân, nhập cuộc của Phú tuy ngắn ngủi nhưng tôi tin chắc là đã để lại nhiều dấu ấn đậm nét cho các bằng hữu và cộng sự viên trong thời gian Phú sinh hoạt trong công đồng.

Nơi Phú, tôi đã nhìn thấy được một niềm tin sắc son của Tuổi trẻ trước đại cuộc. Phú không mang nặng một quá khứ đau buồn cùng nhiều mặc cảm của tuổi cha chú trong khi hội nhập vào xã hội mới.

Trên lưng của Phú chỉ có một hành trang "tích cực" và lao thẳng vào đời.

Chấp nhận làm và chấp nhận thất bại để từ đó học thêm được một kinh nghiệm mới và tiếp tục Đi Tới nữa. Tôi đã nhìn thấy điều nầy rõ hơn sau khi Phú từ Việt Nam trở lại Hoa Kỳ.

Tôi hy vọng tuổi trẻ Việt Nam hải ngoại rút được một bài học lớn về trường hợp của Nguyễn Ngọc Phú.

Xin nhắc lại, tuổi trẻ Nguyễn Ngọc Phú là có thật!

Và những việc làm của Phú là có thật!

Những lời chân tình của tôi đối với Phú là những lời chân thật, không khách sáo, và những lời tôi viết ra đây chỉ là một vài suy nghĩ mà tôi đang nghĩ đến Phú, về Phú.

Nguyễn Ngọc Phú là hình ảnh của tuổi trẻ Việt Nam chứ không là hình ảnh trong tưởng tượng của "anh hùng" Lê Văn Tám của cường quyền CSBV hiện tại.

Xin đốt một nén hương nhân ngày kỷ niệm ngày ra đi của Nguyễn Ngọc Phú.

(Trích sách “TÔI” của cùng tác giả, xuất bản năm 2019)

Westminster 7/6/2010

 

 Tiếng Nói Người Con Việt - Phần I

https://youtu.be/_C-e13UsmJg

 Chương trình Tiếng Nói Người Con Việt: "Sự tương tác giữa su75thay đổi khí hậu và Đại dịch Covid Wuhan - Phần 2-Kết 

https://youtu.be/_C-e13UsmJg

 

 

THưa BÀ Con, YourStory kỳ nầy xin giới thiệu BS Lương Vinh Quốc Khanh, một vị bác sĩ chủ trương chữa trị bằng Vit D. BS ra đi vì một cơn bịnh hiếm (chỉ có 1/50.000 trường hợp xảy ra). Đó là một loại “ung thư phổi” do một siêu vi “chưa được định hình (?)” (lời do BS Hoàng Lan, vợ của bs Khanh cho biết).

Xin ghi lại vài hang để tưởng nhớ một người bạn cùng chia xẻ “câu chuyện Việt Nam” gần 10 năm.

***

Tiếc Thương Một Người Bạn

Người Bạn tôi muốn nói nơi đây vừa mất ngày 6 tháng 10 năm 2013 lúc sau 10 giờ sáng. Tôi nghe tin Bạn đau nặng do một chứng bịnh rất hiếm là ung thư xương do một siêu vi lạ(!) qua một người bạn thân, bạn Chu Tất Tiến (CTT).

Nghe tin Bạn bịnh, nhiều lần tôi ngồi thừ ra…bao nhiêu câu hỏi được đặt ra là tại sao lại là Bạn mình? Tại sao với những nghiên cứu khoa học giúp đời còn dang dỡ mà Trời cao lại đưa Bạn đi xa…?

Khi nghe tin, tôi vội liên lạc với “phân nửa” của Bạn cũng là một bác sĩ, chia xẻ mối quan tâm về Bạn. Một điều tôi khâm phục “phần nửa” của Bạn tôi là giữa lúc sự sống và sự chết của chồng mình chỉ còn trong gang tấc như thế mà chị vẫn bình tỉnh, an nhiên tự tại khám bịnh nhân, vẫn nói chuyện cùng tôi trong tình bạn bè. Tôi không thấy nơi chị sự mất bình tỉnh hay đau thương trong đối thoại.

Đó không phải vì không thương chồng.

Đó không phải vì “vô cảm” trước sự ra đi của chồng.

Đó chính là chị đã NGỘ được sự tuần hoàn của Trời Đất, lẽ đương nhiên của cuộc sống.

Chị đã đứng trên nỗi đau khổ riêng tư để tiếp tục con đường mang tình yêu thương cứu giúp những người cần được giúp trong vấn đề y tế.

Xin cám ơn chị đã soi sáng cho tôi thêm một lần nữa tấm gương giúp đời vô vị lợi của chị.

Trở về người Bạn của tôi.

Tôi quen Bạn từ đầu năm 2002, sau khi Bạn đọc được bài báo của tôi trên Orange County Register nói về tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở Đồng bằng Sông Cửu Long sau hai năm thâu thập mẫu nước và đất ở Việt Nam và phân tích ở Cali. Từ đó chúng tôi quen nhau, thân nhau, đồng cảm và chia xẻ cùng nhau về những vấn đề của Đất và Nước.

Bạn tôi, tuy không mở phòng mạch hay khám bịnh, chỉ chuyên tâm về nghiên cứu và điều hành Cơ quan Nghiên cứu Y khoa Việt Mỹ (Vietnamese American Medical Research Foundation – VAMRF). Và cũng tại Cơ quan nầy, trong suốt hơn 10 năm qua, tôi thường được lên tiếng nói về những vấn nạn môi trường ở Việt Nam, trao đổi cùng một cử tọa chuyên môn trong ngành y khoa.

Mối thâm tình giữa hai chúng tôi không ngừng ở đây. Bạn hầu như chưa bao giờ từ chối những yêu cầu của tôi trong việc “vác ngà voi”, giúp tôi hết mình trong mọi sinh hoạt. Đặc biệt, trong buổi ra mắt sách “Trận đánh An Lộc”, Bạn đã “chìu” tôi tổ chức một buổi ra mắt rất trang trọng nhằm mục đích vinh danh những người lính chiến tham dự vào cuộc chiến thắng An Lộc. Trung tướng Nguyễn Văn Minh, Tư lệnh chiến trường vừa viết xong lời tựa cho cuốn sách, nhưng chưa kịp in thì ông đã ra đi.

Buổi Ra mắt quy tụ Chuẩn tướng Mạch Văn Trường, Trung tá Nguyễn Ngọc Ánh và cũng là hai diễn giả ngày hôm đó trình bày chi tiết trận đánh. Ngoài sự hiện diện của Bà Nguyễn Văn Minh và toàn thể gia đình đến từ San Diego, còn có mặt người hùng Biệt cách dù Đại tá Nguyễn Văn Huấn, Thiếu tá “diệt xe tăng Cộng” Châu Văn Tài, một người bạn đồng môn Petrus Ký của người viết. Cũng không quên nhà báo Lê Phát Được và Nguyễn Ngọc Quỳnh đến từ Houston. Viết ra đây nhằm mục đích nói lên tinh thần của người con Việt, luôn nghĩ về những người lính Việt Nam, dù Bạn và tôi chưa có một ngày được vinh dự “làm lính”.

Về lương tâm nghề nghiệp, Bạn luôn mở lòng để giúp đở bạn bè khắp nơi. Bạn đã từng cho tôi ngoài số điện thoại văn phòng, còn thêm điện thoại nhà, điện thoại cầm tay để tôi liên lạc mỗi khi cần đến. Bạn thường dặn tôi, hể có người bạn nào dù ở địa phương hay đến từ xa, có bịnh trạng ngặt nghèo nào cứ mang đến, để Bạn có thể giúp được gì không? Việc làm nầy hiếm thấy trong y giới của Bạn tôi, giữa một xã hội lấy vật chất cá nhân làm nấc thang “giá trị”.

Xin nguyện noi gương Bạn cho những ngày còn lại của cuộc đời.

Một chi tiết có lẽ ít người biết đến, ngay cả người sống bên cạnh của bạn tôi, đó là chuyện Bạn tôi đã khước từ…cộng tác với phía bên kia! Số là, một người “có liên hệ” với phía bên kia, đã đến văn phòng Bạn và có sự hiện diện của tôi. Mục đích cuộc nói chuyện là Bạn và tôi được lời gọi tiếp tay cộng tác với cường quyền. Và câu trả lời khẳng khái và dứt khoát của Bạn là KHÔNG.

Xin cảm phục tấm lòng sắt son của một người con Việt.

Trong số bạn bè ngoài y giới, có lẽ Chu Tất Tiến và tôi là hai người bạn trao đổi nhiều nhứt với Bạn. Chúng tôi nói về nhiều chuyện, từ chuyện Cộng đồng cho đến nhân sự, từ chuyện khoa học cho đến chuyện nước non, từ một bài publication cho đến những buổi xả “stress” sau công việc. Ba chúng tôi sống gần nhau, chia xẻ nhau, sửa chữa, phê bình nhau về nhiều khía cạnh.

Thưa Chị Nguyễn Thị Hoàng Lan,

Những lời trên đây là những lời đầu tiên và cuối cùng tôi viết cho Bạn tôi, viết giữa cơn xúc cảm cùng độ. Khi nghe bạn Tiến báo tin, tôi đã gọi điện thoại cho chị vì ở quá xa. Chị đã cho tôi số điện thoại của Bạn trong nhà thương và dặn:” Anh nên gọi cho “ảnh” vì ành nhắc đến anh”. Chị còn dặn thêm nếu anh gọi vào mà không có tiếng trả lời là ảnh đang được truyền máu Tôi đã gọi và không có trả lời.

Gọi lại cho bạn Tiến, dăn bạn Tiến đi đón tôi vì tôi muốn gặp Bạn khi còn ở dương trần để anh em chia tay nhau lần cuối, nhưng lại không đi được, đành phải lỗi hẹn với Bạn. Xin tạ tôi cùng Bạn.

Thưa Bạn,

Nếu Bạn còn chưa xa cõi ta bà nầy, xin Bạn nhận nơi đây tấm lòng kính phục của một người bạn, lớn tuổi hơn Bạn, nhưng nguyện xin theo con đường phục vụ cho tha nhân với một cung cách vị tha, một tinh thần từ bi, bác ái mà ngôn từ không thể hiện hết ý nghĩa so với TẤM LÒNG của Bạn.

Bạn tôi, chính là Bác sĩ, Giáo sư Lương Vinh Quốc Khanh

Houston 8/10/2013

 

 

 

Thạch Tín Trong Gạo

 Từ ngàn xưa, lúa được trồng trong các cánh đồng ruộng đầy nước và có khả năng hấp thụ arsenic cao, dưới các dạng tự nhiên và do con người “tạo ra”, từ đất và nước.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) đã ghi nhận và phản ứng với các nghiên cứu độc lập và truyền thông về mức độ thạch tín trong gạo với những nghiên cứu kỹ lưỡng nhất cho đến nay về sự hiện diện và nguy cơ của arsenic trong gạo.

Theo Hiệp hội Lúa gạo Hoa Kỳ (The USA Rice Federation), chúng ta chớ nên quá lo ngại về sự hiện diện của arsenic trong thực phẩm. Theo tổ chức trên thì arsenic là một thành phần trong thiên nhiên trong đất và nước. Tất cả thực vật khác đều hấp thụ chất nói trên;

·       Vấn đề arsenic có trong thiên nhiên không đồng nghĩa là an toàn cho cây trồng. Chất arsenic vô cơ (inorganic arsenic), được thấy hiện diện nhiều nhất trong gạo. Arsenic là một trong số hóa chất thuộc nhóm có thể gây ra ung thư. Đó là ung thư bọng đái, phổi và da. Người ta cũng nghi ngờ arsenic cũng có tiềm năng gây ung thư gan, thận, và tiền liệt tuyến (prostate).

·       Vào tháng 11/2012, Báo cáo Người Tiêu dùng Hoa Kỳ (Consumer Reports - CR) khuyến cáo cho thấy rằng khẩu phần ăn của một số nhãn hiệu gạo và các sản phẩm thực phẩm làm từ gạo đã vượt quá giới hạn thạch tín mà New Jersey áp dụng cho một lít nước uống là 5 ppb/L.

Sự so sánh giữa thực phẩm với nước không phải là hoàn hảo, nhưng thự c sự việc so sánh đó có phù hợp với thực tế hay không?

Và, thật không may cho chúng ta là cho đến hôm nay (2020) Hoa Kỳ chưa đặt ra tiêu chuẩn quốc gia nào về arsenic trong thực phẩm cả mà chi đưa ra tiêu chuẩn cho nước uống là 10 ug/l (10 ppb).  Báo cáo Người Tiêu dùng đã tìm thấy các mức độ khác nhau của thạch tín trong hơn 200 mẫu sản phẩm gạo, từ ngũ cốc lạnh như Rice Krispies, nơi các nhà nghiên cứu tìm thấy 85 đến 90 ppb, đến bánh quy giòn (cracker), đồ uống làm từ gạo và ngũ cốc gạo cho trẻ sơ sinh, nơi có dấu vết của thạch tín nằm trong phạm vi 150-250 ppb.

Lúa được trồng ở “điểm kết nối” giữa sự ô nhiễm môi trường và sự an toàn thực phẩm.

Các thử nghiệm của FDA xác nhận trên 1.300 mẩu gạo và sản phẩm từ gạo và đưa ra kết quả dưới đây sau các phản ảnh trước đây của CR.

Kết luận của FDA đối với người tiêu dùng:”Ăn ít gạo hơn và thay đổi phương pháp chế biến gạo nguyên hạt để loại bỏ nhiều asenic hơn”. Và lời khuyện thực tế nhứt của FDA là:” Người lớn nên ăn không quá 1/2 đến 2 chén cơm mỗi tuần, và trẻ em ít hơn một nửa”. (Như vậy, đối với dân Á châu, gạo là món ăn chính cung cấp carbohydrate cho cơ thể, làm sao hạn chế xuống đến mức như FDA khuyến cáo?)

Còn Liên đoàn Lúa Gạo Hoa Kỳ, đại diện cho những người trồng lúa, cho biết họ ủng hộ nỗ lực của chính phủ liên bang trong việc xem xét vấn đề này. Tuy nhiên, theo Stacy Fitzgerald-Redd, Giám đốc truyền thông của Liên đoàn cho biết hiện nay chưa có đủ tin tức khoa học để thiết lập cho một tiêu chuẩn riêng biệt cho gạo:”Tại thời điểm này, chúng ta cần thu thập thêm bằng chứng khoa học để xác định tiêu chuẩn của arsenic”.

1- Arsenic từ đâu đến

Arsenic có thể vào trong đất và nước do sự biến đổi của một số khoáng sản có chứa arsenic. Nhưng theo Federal Agency for Toxic Substances and Disease Registry thì thật sự chính con người mới là thủ phạm làm gia tang arsenic trong môi trường tại Hoa Kỳ…

Mỹ dẫn đầu trong việc xử dụng arsenic trong canh nông và kỹ nghệ. Mặc dù đã bị ngăn cấm từ 1980, thuốc trừ sâu có chứa hỗn hợp arsenate chì (lead arsenate) vẫn tồn tại lâu dài trong đất tại các vùng canh tác nông nghiệp. Ngoài ra, arsenic cũng còn được trộn trong thức ăn hổn hợp để thúc đẩy gia súc tăng trọng nhanh. Gạo không phải là nguồn arsenic duy nhất trong thực phẩm. Năm 2009, US EPA cho biết gạo chỉ chiếm 17% nguồn arsenic từ dinh dưỡng mà thôi. Gạo đứng hàng thứ ba sau trái cây – nước ép trái cây (18%) và rau cải (24%).

Cereal là mối quan tâm của nhiều gia đình tại Hoa Kỳ. Đây là loại thực phẩm rất phổ thông của trẻ em ở khoảng tuổi từ 4-12 tháng. Tại Hoa kỳ, các nhãn hiệu như Gerber, Smart Nourish Organic Brown Rice cereal, Earth’s Best Organic Whole Grain Rice cereal có chứa những hàm lượng arsenic đáng ngại.

Theo khuyến cáo, để giảm arsenic, cha mẹ chỉ nên cho các cháu ăn 1 lần (serving)/ ngày mà thôi. Và phần còn lại cho ăn thêm những thực phẩm làm từ lúa mì, yến mạch (oatmeal) và bắp. Tất cả đều là những sản phẩm có chứa tương đối ít arsenic hơn gạo.

Hai phân tích riêng biệt, một của Consumer Reports và một của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm - FDA, đã làm tăng lên sự lo ngại rằng chúng ta có thể đang đưa quá nhiều chất gây ung thư cho con người như Arsenic vào thói quen ăn uống. Và dựa trên những phát hiện trên, Consumer Reports đang kêu gọi FDA đưa ra các tiêu chuẩn liên bang về thạch tín trong gạo. Và cơ quan này hiện đang cân nhắc các lựa chọn trong việc định chuẩn cho Arsenic trong gạo.

2-    Làm sao giữ được gạo an toàn?

Gạo có xu hướng hấp thụ nhiều arsenic từ môi trường hơn các cây ngũ cốc khác, tùy thuộc vào loại gạo và phương pháp trồng. Arsenic trong gạo cũng có khuyh hướng độc hại hơn các cây trồng khác vì phần lớn chứa arsenic vô cơ. Nó có khả năng làm tăng nguy cơ bệnh tật ở người, bao gồm cả ung thư.

Nhưng, điều này không có nghĩa là bạn không nên ăn cơm. Bạn có thể thưởng thức cơm như một phần của cách ăn uống lành mạnh, cân bằng.

·       Có các mức tối đa đã được khuyến cáo (nhưng chưa có quy định rõ ràng) trong luật về chất gây ô nhiễm về mức arsenic vô cơ cho phép trong gạo và các sản phẩm từ gạo. Các mức nghiêm ngặt hơn được đặt ra cho thực phẩm dành cho trẻ con.

·       Các nhà sản xuất có trách nhiệm bảo đảm thực phẩm mà họ sản xuất là an toàn và có hàm lượng arsenic thấp nhất có thể đạt được một cách hợp lý.

Trẻ nhỏ và sữa gạo, nước vo gạo thường được dùng để pha nước uống có thể dùng thay thế sữa. Để giúp giảm bớt sự phơi nhiễm, không nên cho trẻ nhỏ dưới 5 tuổi uống sữa gạo để thay thế cho sữa mẹ, sữa bột dành cho trẻ sơ sinh, hoặc sữa bò.

Điều này là do, so với những người tiêu dùng khác, trẻ con có khuynh hướng uống nhiều sữa hơn và có trọng lượng cơ thể thấp hơn do đó, nguy cơ bị nhiễm độc có tỷ lệ cao hơn người lón.

Có một số lựa chọn thay thế phù hợp với trẻ con bị dị ứng, không dung nạp sữa bò, hoặc nước đậu nành. Bậc cha mẹ trong trường hợp nầy cần phải nói chuyện với chuyên gia y tế như bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng để tìm một loại sữa thay thế phù hợp cho con mình.

FDA đã ban hành hướng dẫn cho ngành công nghiệp để không vượt quá mức arsenic vô cơ 100 ppb trong ngũ cốc gạo dành cho trẻ sơ sinh. Để hỗ trợ mức chuẩn này, FDA đã tiến hành đánh giá rủi ro và xác định rằng việc thiết lập mức 100 ppb có thể làm giảm nồng độ trung bình của arsenic vô cơ trong ngũ cốc dành cho trẻ sơ sinh làm từ gạo lứt (brown rice) từ 119,0 ppb xuống 79,0 ppb và gạo trắng (white rice) cho trẻ sơ sinh từ 103,9 đến 83,5 ppb.

          3 – Gạo Việt Nam

Theo báo Phự nữ Thành phố ở Sài Gòn, sau khi Cục An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Y tế có văn bản đề nghị Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản, Bộ Nông nghiệp phối hợp triển khai gấp việc kiểm tra, xác minh một tin gây xôn xao dư luận, rằng nhiều sản phẩm gạo bị trộn hóa chất tẩy trắng và hương liệu tạo mùi thơm, người tiêu dùng rất lo lắng, không biết làm cách nào để bữa cơm hàng ngày của gia đình mình thật sự an toàn.

“Người tiêu dùng truyền nhau thông tin các nhà máy xay xát mua lúa về, do phải tích trữ một thời gian nên khi xay xát sẽ không còn được mùi thơm như ban đầu. Vì thế, những nơi này cần tạo lại mùi hương cho gạo bằng các loại hóa chất tạo mùi thơm. Trên thực tế, chỉ cần dạo một vòng chợ Kim Biên, ai cũng có thể mua nhiều loại hóa chất, với đủ hương vị, từ dạng dung dịch nước đến dạng bột mang hương lài, hương nếp... với giá rẻ bèo vài chục ngàn/ lít. Muốn gạo trắng tinh thì có sẵn bột tẩy trắng. Đó là chưa kể, gạo bị mốc, kém chất lượng cũng được tạo màu, đánh bóng và tạo mùi, biến thành gạo mới.

Nhiều cửa hàng kinh doanh gạo còn xịt trực tiếp thuốc diệt côn trùng, thuốc hút ẩm công nghiệp vào gạo để bảo quản. Đó là chưa kể, nhiều cửa hàng đã pha trộn hóa chất giúp gạo nở gấp đôi khi nấu. Những nơi bán cơm ký hoặc tiệm cơm bình dân bán số lượng nhiều rất ưa chuộng loại gạo này…”

Còn gạo Việt Nam tại hải ngoại thì sao?

“Một điều đáng mừng cho người Việt hải ngoại là gạo Việt Nam bắt đầu xuất hiện lần đầu tiên trên thị trường Hoa Kỳ từ tháng 4/2014, nhưng chất lượng và giá cả kém hơn gạo Thái Lan (từ 10-45 đô la/kg), với 3 nhãn hiệu: Gạo thơm thượng hạng Bạc Liêu, Gạo thơm thượng hạng 3 Miền và Việt Nam Jasmine ricet tại miền Nam California. Phản ứng sơ khởi của giới tiêu thụ Mỹ cho biết chất lượng gạo Việt Nam không bằng gạo Thái Lan, loại gạo sau này hiện chiếm thị phần to lớn tại Mỹ (hơn 80%).

Theo FAO tiên đoán, sau khi xuất cảng được 6,2 triệu tấn gạo trong 2014, Việt Nam có thể xuất khẩu 6,9 triệu tấn gạo trong 2015 do được mùa năm trước, phần lớn chuyển đến các nước nhập cảng quan trọng như: Trung Cộng, Philippines và Đông Nam Á. Thái Lan sẽ tiếp tục vai trò dẫn đầu xuất khẩu gạo thế giới ở tầm mức cao hơn, khoảng 11 triệu tấn gạo, do họ còn gạo tồn kho khá lớn…

Trong năm 2019, Việt Nam xuất cảng 7,58 triệu tấn gạo, giảm 32% so với năm 2018 về lượng và giảm 25% về giá bán so với năm trước. Việt Nam hy vọng xuất cảng 7-8 triệu tấn gạo trong năm 2020, với tổng giá trị 4,2 tỷ USD, tương đương chỉ tiêu của Bộ Thương mại.

4-    Làm cách nào để giảm bớt arsenic trong gạo?

Danh sách các sản phẩm chứa lượng Arsenic cao hay thấp dưới đây:

• Gạo Basmati có hàm lượng arsenic thấp hơn các loại gạo khác.

• Gạo lứt (Brown rice) thường chứa nhiều thạch tín hơn gạo trắng vì As được tìm thấy trong lớp vỏ trấu, không được loại bỏ trong gạo lứt.

• Cho dù gạo được trồng theo phương pháp hữu cơ hay thông thường đều không có tác động đến mức arsenic trong gạo.

• Bánh gạo và bánh quy giòn (Rice cakes and crackers) có thể chứa hàm lượng cao hơn gạo được nấu chính (cơm).

• Mức arsenic được tìm thấy trong sữa gạo (nước cơm) cao hơn nhiều so với lượng thường được cho phép trong nước uống (10 ppb).

Phần lớn arsenic trong gạo có thể được loại bỏ bằng cách rửa kỹ hạt trước khi nấu. Đó là một thực tiễn đã được quan sát được từ cách nấu cơm và “vo gạo” trong nước nhiều lần.

Một số đầu bếp phản đối việc súc rửa vì cho rằng rất nhiều khoáng chất bị mất đi khi “vo” nhiều lần. Ở một đất nước mà gạo được bán theo kilo trong các thùng mở để hạt chưa nấu chín tiếp xúc với bụi và vi khuẩn do côn trùng và cung cách thanh lọc của con người, không có cách nào chúng ta nấu cơm mà không rửa sạch trước khi nấu với ít nhất ba lần thay nước.

Vì không có cách nào để chắc chắn rằng gạo được sử dụng trong các sản phẩm gạo chế biến (bao gồm cả ngũ cốc gạo và thức ăn cho trẻ em) đã được tráng kỹ trước khi chế biến hay chưa, tốt nhất là bạn nên tránh xa các sản phẩm trên.

Hiện nay, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, nấu cơm bằng cách xả (vo) qua nhiều lần bằng nước nóng có thể loại bỏ nhiều arsenic tích trữ trong ngũ cốc, một mẹo có thể làm giảm mức độ chất độc hại trong gạo, một trong những loại thực phẩm phổ biến nhất thế giới.

Dưới đây là những cách khác bạn có thể hạn chế sự tiếp xúc của mình với “gạo”

Thay đổi khẩu phần ngũ cốc của bạn!

Một cách rõ ràng để tránh thạch tín trong gạo là: Ăn ít arsenic bằng cách thay thế nhiều loại ngũ cốc khác như lúa mì, lúa mạch hoặc yến mạch. ...

5-    Thay lời kết

 

Qua những ghi nhận về sự hiện diện của arsenic trong gạo trình bày ở phần trên, chúng ta từ đó có thể rút tỉa ra được vài điều sau đây:

·       Sự hiện diện của Arsenic trong gạo trên thế gian nầy đã là một …tiền định rồi; (nhận định có vẻ phản khao học quá!)

·       Như vậy còn hai (2) việc chúng ta có thể làm là hoặc không ăn gạo (không thể được), hoặc giảm bớt ăn gạo (có tính khả thi cao đây);

 

Có thể kết luận tổng hợp như sau:

·       Giảm bớt ăn gạo;

·       Vo gạo nhiều lần như các đề nghị trên để tác arsenic ra khỏi gạo.

Hy vọng với cách nhìn tổng hợp như trên sẽ giúp mỗi người trong chúng ta có thể “sống chung với gạo” được.

 

Mai Thanh Truyết

Hội Bảo vệ Môi trường Việt Nam

Mùa Lễ Tạ Ơn 2020

 

 

 

 

 

 

Thưa Bà Con,

Đang đọc biên khảo về văn hóa của tác giả Lạp Chúc Nguyên Huy tựa đề “Chiến thắng Văn hóa của Sài Gòn” thấy đề thài “Đôi đũa” hay hay.

Xin trích lại để Bà Con thưởng lãm.

Xin hỏi, có một ẩn dụ gì trong bài thơ dưới đây?

Phải chăng là tình nghĩa …PHU THÊ?

***

Đôi đũa

Lạp Chúc Nguyên Huy, Montréal, Canada

Ẩm thực không những mang vẻ đẹp vật chất (các món ngon) mà còn mang vẻ đẹp văn hóa về tinh thần (cung cách, kiêng kỵ…). Qua ẩm thực người ta có thể hiểu được nét đẹp văn hóa thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa của dân tộc với những đạo lý, phép tắc phong tục trong cách ăn uống. Vì vậy mà  bản sắc Việt thể hiện trong cách tổ chức bữa ăn với các đặc trưng trên.

            Như vậy văn hóa đôi đũa có nhiều điểm thú vị làm cho món ăn thêm ngon. Tuy nhiên, ngày nay ở hải ngoại, khi ăn tiệc cưới hoặc đến cộng đồng hay hội đoàn dùng bữa ăn chung với nhau, nét văn hóa đôi đũa cũng cần được cải thiện là trên bàn tiệc thì dùng đôi đũa chung hoặc trở đầu đũa  để gắp thức ăn trên đĩa để chung cho hợp vệ sinh.

            Còn nói chuyện đôi đũa với con cháu ở hải ngoại thì việc đầu tiên thì dạy các cháu là biết cầm đũa như đôi khi chúng ta chỉ cho người bạn ngoại quốc theo hình vẽ dưới đây.

            Nói chuyện đôi đũa với mấy ông bạn già còn hoài niệm đôi chút những kỷ niêm xa xôi thì chung quanh đôi đũa là bao nhiêu câu chuyện, bao nhiêu nét đặc trưng của văn hóa Việt Nam.

            Và nay nếu ta hỏi nhau văn hóa ẩm thực của Bách Việt trồng lúa nước còn truyền lại cho chúng ta cái gì? Chắc chắn là đôi đũa như câu nói : «La culture est ce qui reste, quand on a tout oublié» - Văn hóa là cái gì còn sót lại khi người ta quên hết.

Đôi đũa vô tri: tre, gỗ khô cằn

Nhưng khắng khít bên nhau không ganh tị

Hai chiếc đũa cùng nhau chung một ý

Bữa ăn nào cũng phải có mặt cả đôi.

Cùng với nhau, theo ta trọn cuộc đời

Dẫu bằng gỗ, tre, ngà... hay bằng nhựa

Nhưng vẫn bên nhau cùng giữ gìn lời hứa

Gắn bó cả đời suốt bữa tiệc cùng mâm.

Hai chiếc đũa bên nhau có vẻ âm thầm

Sẽ ngừng gắp khi mất đi một chiếc

"Nếu không tìm được chiếc thứ hai kia".